Is berberine gevaarlijk?

Berberine is absoluut géén gevaarlijk supplement als je gezond bent en het op de juiste manier gebruikt. Maar het is ook geen onschuldig kruidje dat je zonder nadenken kunt slikken. Gebruik je medicijnen, ben je zwanger, geef je borstvoeding of ben je jonger dan 18, dan is berberine gewoon niet de juiste keuze voor jou.

Wanneer is berberine wel gevaarlijk?

Berberine kan gevaarlijk zijn als je het combineert met bijvoorbeeld metformine om je bloedsuikerspiegel te verlagen.

Onze ervaring met of berberine gevaarlijk is: een persoonlijke casestudy

Bij Coolioo hebben we een langdurige proef van 5 maanden gedaan om te begrijpen of en hoe gevaarlijk berberine is.

Dit deden we aan de hand van het HbA1c-niveau, gemeten over een periode van vijf maanden. De eerste meting werd gedaan voordat berberine werd gebruikt; de laatste meting vond plaats na gebruik.

Begin januari werd een HbA1c-waarde van 8,6 vastgesteld. Begin juni van datzelfde jaar was dit gedaald naar 6,2. Het is belangrijk om hierbij te vermelden dat dit onderzoek is uitgevoerd met slechts één deelnemer (n=1). Daarnaast is het voedingspatroon tijdens deze periode niet nauwkeurig bijgehouden, wat uiteraard invloed kan hebben gehad op het resultaat.

Is berberine nu wel of niet gevaarlijk? Een eerlijke observatie

Als we eerlijk zijn, moeten we erkennen dat deze casestudy geen sluitend bewijs levert over of berberine niet gevaarlijk is bij type 2 diabetes. De resultaten zijn interessant, maar niet algemeen toepasbaar.

In de afbeelding hieronder uit ons onderzoek zie je een gevaarlijke daling, maar dit kwam door combineren van metformine en berberine. Dit deden we zonder overleg met onze internist.

Wel zagen we een duidelijke verandering in bloedsuikerfluctuaties. De glucosewaarden leken stabieler, wat mogelijk duidt op een verbeterde insulinegevoeligheid.

De hoge pieken bleven uit: de bloedsuikerwaarden gingen minder vaak, minder snel en minder lang boven de 10 mmol/L.

Sterker nog, de waarden bleven op een gegeven moment vrijwel continu binnen het bereik van 3,9 tot 10 mmol/L. In de bijbehorende Abbott-app ging het tijd-percentage binnen bereik omhoog van 87 – 92% naar maar liefst 99 tot 100%. Deze verbetering deed zich voor binnen slechts twee weken.

Toch willen we benadrukken dat je hier geen harde conclusies uit mag trekken. Overleg altijd met je huisarts, internist of een andere behandelaar voordat je begint met berberine of andere supplementen.

Casus: de potentieel gevaarlijke combinatie van berberine en metformine

Rond iets na 15:00 uur werd er een halve tablet metformine ingenomen. De meting van 14:00 uur correspondeerde met de lunch, wat een stijging van de bloedsuikerspiegel veroorzaakte: van net onder de 6 mmol/L naar een piek boven de 12 mmol/L.

Op basis van eerdere observaties weten we dat metformine gemiddeld binnen anderhalf uur begint te werken. Inderdaad zagen we daarna een daling in de glucosewaarde. Rond 17:00 uur werd bovendien berberine toegevoegd aan het onderzoek.

Deze combinatie werd op eigen initiatief genomen zonder betrokkenheid van onze internist. We adviseren dan ook met klem om dit soort experimenten altijd eerst met een medisch specialist te bespreken.

Na inname van zowel metformine als berberine bleek het vrijwel onmogelijk om de bloedsuiker nog te laten stijgen. Deze bleef omlaag duiken en was ook met koolhydraten en zoetigheid niet omhoog te krijgen.

Pas rond 02:00 uur ’s nachts lukte het om, met moeite, een duidelijke verhoging te realiseren.

Tussen 19:00 en 20:00 uur zijn er meerdere notities gemaakt van de inname van suikerrijke voedingsmiddelen zoals magnum ijs, limonade en aardbeien. Toch bleef het effect beperkt. Een kleine stijging iets voor 20:00 uur werd snel gevolgd door een flinke daling, alsof de glucosespiegel voortdurend omlaag werd getrokken.

Onze vermoedens gaan uit naar een sterk effect door de combinatie van berberine en metformine. Maar omdat dit slechts één enkele test met één persoon betrof (n=1), kunnen we hier geen harde conclusies aan verbinden.

De bloedsuikerwaarde daalde uiteindelijk tot onder de 2,2 mmol/L, een niveau dat niet langer detecteerbaar is door de Libre Link sensor. Deze waarde is gevaarlijk laag en kan leiden tot bewusteloosheid. Ondanks dit risico vonden we het waardevol om deze ervaring te documenteren en te delen.

Wie mag berberine niet gebruiken?

Er zijn een aantal groepen mensen voor wie berberine minder geschikt of zelfs af te raden is. De belangrijkste voor wie berberine gevaarlijk is, zijn bijvoorbeeld:

Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven
Kinderen
Mensen met een lage bloedsuiker
Mensen die diabetesmedicatie gebruiken
Mensen die medicijnen slikken die door de lever worden afgebroken

1. Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven

Berberine kan via de placenta en moedermelk worden overgedragen, en er is onvoldoende onderzoek naar de veiligheid voor baby’s. Dus ben je zwanger of geef je borstvoeding? Dan: niet doen.

2. Kinderen

Bij kinderen is het effect van berberine nog niet goed onderzocht. De stof beïnvloedt allerlei processen in het lichaam die bij kinderen nog volop in ontwikkeling zijn. Dus: alleen voor volwassenen.

3. Mensen met een lage bloedsuiker

Berberine verlaagt de bloedsuiker behoorlijk. Als jouw bloedsuiker al snel te laag is (bijvoorbeeld door een streng dieet of omdat je snel ‘flauw’ wordt), dan kun je door berberine klachten krijgen zoals trillen, duizeligheid of zweten. Dan is voorzichtigheid geboden.

4. Mensen die diabetesmedicatie gebruiken

Gebruik je medicijnen zoals metformine of insuline? Dan kan berberine de werking van die medicijnen versterken wat op zich fijn klinkt, maar ook voor een té lage bloedsuiker kan zorgen. Overleg altijd met je arts voordat je dit erbij neemt.

5. Mensen die medicijnen slikken die door de lever worden afgebroken

Berberine kan de werking van bepaalde leverenzymen vertragen. Dat betekent dat andere medicijnen langzamer worden afgebroken en dus sterker kunnen werken (of langer in je lichaam blijven). Denk aan antidepressiva, bloeddrukmedicatie, bloedverdunners, etc. Ook hier: eerst checken met je arts of apotheker.

Kan berberine gevaar brengen voor de lever?

voor de meeste mensen is berberine niet gevaarlijk voor de lever, maar er zijn een paar kanttekeningen waar je wél op moet letten.

Berberine beïnvloedt bepaalde leverenzymen (voor de kenners: zoals CYP3A4 en CYP2D6). Die enzymen zijn verantwoordelijk voor het afbreken van allerlei stoffen in je lichaam — waaronder medicijnen. Dus als je medicijnen slikt die via de lever worden verwerkt, kan berberine de afbraak vertragen of versnellen. Dat betekent dat medicijnen sterker of juist zwakker kunnen werken, wat risico’s met zich mee kan brengen.

Daarom is het belangrijk om voorzichtig te zijn als je medicijnen gebruikt. Niet per se omdat berberine je lever beschadigt, maar omdat het de werking van de lever beïnvloedt.

Is er leverbeschadiging gemeld?

Er zijn een paar zeldzame gevallen bekend waarbij mensen lichte leververstoringen kregen bij gebruik van hoge doses berberine (of als ze al leverproblemen hadden). Denk aan verhoogde leverwaarden in het bloed, wat kan duiden op stress of overbelasting van de lever. Maar dit is niet de norm — het komt zelden voor, en meestal bij verkeerd gebruik (zoals veel te hoge doseringen of langdurig gebruik zonder pauzes).

Wat kun je doen om je lever te beschermen?

Gebruik berberine niet te lang achter elkaar. Veel mensen doen cycli van 8 weken aan, 2 weken pauze.
Houd je aan de aanbevolen dosering, meestal 500 mg, 2 à 3 keer per dag.
Neem het niet samen met zware levermedicatie zonder overleg met je arts.
Laat af en toe je leverwaarden checken als je het langdurig gebruikt of twijfelt.

Meer lezen? Bekijk ook de wetenschappelijke achtergrond van berberine op de website van het Stichting Orthokennis. Daar vind je betrouwbare informatie over wat berberine precies is en wat het doet.