Berberine onderzoek

Wat zeggen artsen over berberine?

Veel artsen zijn tegenwoordig terughoudend enthousiast over berberine. Dit komt, omdat ze terecht willen dat er voldoende wetenschappelijk bewijs is voordat ze het breed aanbevelen. Maar dat bewijs begint zich steeds meer op te stapelen.

In gesprekken met patiënten hoor je steeds vaker dat huisartsen en internisten berberine niet per se afraden, mits het veilig wordt gebruikt. Vooral bij mensen met prediabetes of een milde vorm van insulineresistentie zijn er artsen die aangeven dat het “mogelijk kan helpen” als aanvulling op leefstijlinterventies. Hetzelfde geldt voor mensen met licht verhoogd cholesterol.

Toch zeggen artsen er meestal meteen bij: “Gebruik het niet als vervanging van reguliere medicatie zonder overleg.” En dat is een belangrijk punt, want berberine kan behoorlijk krachtig werken en dat brengt ons bij de wetenschap erachter.

Is er wetenschappelijk bewijs voor berberine?

Er is best veel onderzoek naar berberine gedaan. Zo zijn tientallen studies gedaan naar de werking van berberine, vooral op drie gebieden, namelijk:

Bloedsuiker en diabetes
Cholesterol en hartgezondheid
Gewicht en stofwisseling

1. Bloedsuiker en diabetes

Berberine wordt vaak vergeleken met metformine, een van de bekendste medicijnen bij type 2 diabetes. In sommige studies heeft berberine net zo’n sterk effect laten zien op het verlagen van de bloedsuikerspiegel als metformine. Het verhoogt de insulinegevoeligheid en remt de aanmaak van glucose in de lever.

2. Cholesterol en hartgezondheid

Berberine kan LDL-cholesterol (‘slechte’ cholesterol) verlagen en HDL-cholesterol (‘goede’ cholesterol) iets verhogen. Ook triglyceriden dalen vaak. Het lijkt dat berberine de werking van PCSK9 remt – een eiwit dat de afbraak van LDL-receptoren in de lever stimuleert. Minder PCSK9 = meer LDL-receptoren = minder LDL in je bloed.

3. Gewicht en stofwisseling

Sommige mensen gebruiken berberine om af te vallen. De stof lijkt de vetopslag te beperken en de vetverbranding te stimuleren. Al is het effect hier meestal subtieler dan bij bloedsuiker of cholesterol. Denk aan een paar kilo per paar maanden, mits gecombineerd met gezonde voeding en beweging.

Wat is het laatste onderzoek over berberine?

In 2023 en begin 2024 zijn er een paar interessante studies verschenen die dieper ingaan op berberine:

Berberine remt door een vetrijke voeding veroorzaakte colorectale kanker via modulatie van de door de darmmicrobiota gemedieerde lysophosphatidylcholine

Deze studie, gepubliceerd in het International Journal of Biological Sciences in 2023, onderzoekt hoe berberine de ontwikkeling van colorectale kanker bij muizen op een vetrijk dieet remt door de darmmicrobiota te moduleren.

Berberine beïnvloedt meerdere ziekten door de darmmicrobiota te modificeren

In deze studie, gepubliceerd in Frontiers in Nutrition in augustus 2023, wordt uitgebreid besproken hoe berberine de samenstelling van de darmmicrobiota verandert en daarmee invloed uitoefent op verschillende ziekten zoals diabetes, hyperlipidemie en leverziekten. De auteurs benadrukken het potentieel van berberine als therapeutisch middel via modulatie van de darmflora.

Interactie tussen berberine en microbiota: het orkestreren van darmgezondheid door modulatie van de darmmicrobiota en metabole transformatie in bioactieve metabolieten

Deze studie, gepubliceerd in Frontiers in Pharmacology in december 2023, onderzoekt de wederzijdse interactie tussen berberine en de darmmicrobiota. De onderzoekers tonen aan dat berberine wordt gemetaboliseerd door darmbacteriën zoals Blautia tot bioactieve metabolieten, die vervolgens bijdragen aan de darmgezondheid.

Kortom: het onderzoek staat niet stil, en berberine lijkt zijn plek als serieus supplement steeds meer te verdienen. Maar zoals altijd: er zijn ook kanttekeningen.

Welke medicijnen mogen niet met berberine worden ingenomen?

Berberine is krachtig, en dat betekent ook: interacties met medicijnen. Hier een paar belangrijke combinaties om te vermijden of te bespreken met een arts:

1. Metformine of andere bloedsuikerverlagers

Omdat berberine zelf al bloedsuiker verlaagt, kan de combinatie leiden tot een te lage bloedsuiker (hypoglykemie). Overleg met je arts als je diabetesmedicatie gebruikt.

2. Bloeddrukmedicatie

Berberine heeft een lichte bloeddrukverlagende werking. In combinatie met ACE-remmers of bètablokkers kan dit te veel zijn.

3. Antistollingsmiddelen (zoals warfarine of aspirine)

Berberine kan het risico op bloedingen verhogen in combinatie met bloedverdunners.

4. Cyclosporine en andere medicijnen die via CYP3A4 worden afgebroken

Berberine remt bepaalde enzymen in de lever, wat betekent dat andere medicijnen minder snel worden afgebroken. Daardoor kan de spiegel van die medicijnen in je bloed stijgen.

5. Antibiotica zoals doxycycline

Berberine kan de opname of werking van sommige antibiotica beïnvloeden – overleg ook hier met je arts.

In het algemeen geldt: als je medicijnen slikt, altijd even checken voor je begint aan berberine. Zeker als je meerdere medicijnen gebruikt of een chronische aandoening hebt.