Wat is de cholesterol waarde?
De cholesterol waarde is een van de bekendste bloedwaardes bij vragen over hart- en vaatziekten. Op deze pagina lees je wat cholesterol is, wat het totale cholesterol zegt, wat de normaalwaarden zijn en waarom de verdeling in LDL, HDL en triglyceriden bepalender is dan het totaalcijfer.
Wat is de cholesterol waarde?
Cholesterol is een vetachtige stof die het lichaam nodig heeft voor de opbouw van cellen, de aanmaak van hormonen en de productie van galzuren. Het lichaam maakt zelf cholesterol aan, voornamelijk in de lever, en neemt ook cholesterol op via voeding. Cholesterol wordt door het bloed vervoerd via lipoproteïnen, waaronder LDL en HDL.
De cholesterol waarde die op een uitslag staat als "totaal cholesterol" is de optelsom van alle fracties samen: LDL, HDL en VLDL. Dat maakt het totaalcijfer een beperkte indicator op zichzelf. De verdeling tussen die fracties is bepalender voor het cardiovasculaire risico dan het totaalcijfer alleen.
Wat is de normale cholesterol waarde?
Voor de beoordeling van het totale cholesterol worden de volgende richtwaarden gehanteerd. Deze gelden voor mensen zonder aanvullende cardiovasculaire risicofactoren:
| Categorie | Totaal cholesterol | Toelichting |
|---|---|---|
| Wenselijk | < 5,0 mmol/L | Algemene richtlijn voor mensen zonder bekende risicofactoren |
| Matig verhoogd | 5,0 – 6,2 mmol/L | Extra aandacht verstandig; beoordeel het totale risicoprofiel |
| Duidelijk verhoogd | > 6,2 mmol/L | Vraagt in de meeste situaties om verdere beoordeling |
Wat zegt totaal cholesterol eigenlijk?
Het totale cholesterol is de som van alle cholesterolfracties in het bloed. Dat klinkt informatief, maar het totaalcijfer heeft een fundamentele beperking: het telt zowel het "slechte" LDL als het "goede" HDL bij elkaar op. Daardoor kan het totale cholesterol misleidend zijn.
Iemand met een totaal cholesterol van 6,0 mmol/L door een hoog HDL heeft een heel ander risicoprofiel dan iemand met hetzelfde totaalcijfer maar een laag HDL en hoog LDL. In het eerste geval kan het cardiovasculaire risico juist laag zijn; in het tweede geval is het verhoogd.
Dat is waarom de verhouding totaal cholesterol / HDL — de cholesterolratio — en het absolute LDL betere risico-indicatoren zijn dan het totaalcijfer alleen.
Wat zijn de fracties van cholesterol?
Het totale cholesterol bestaat uit drie hoofdfracties. Elk heeft een andere rol en een andere betekenis voor het cardiovasculaire risico:
LDL: het "slechte" cholesterol
LDL vervoert cholesterol vanuit de lever naar de rest van het lichaam. Een hoog LDL hangt samen met een groter risico op plaquevorming in bloedvaten. LDL is de belangrijkste behandeldoelstelling bij hoog cholesterol.
HDL: het "goede" cholesterol
HDL vervoert cholesterol terug naar de lever, waar het kan worden afgebroken. Een hoog HDL wordt als beschermend gezien. Bij HDL geldt: hoe hoger, hoe gunstiger.
Triglyceriden: de derde vetwaarde
Triglyceriden zijn geen cholesterol maar wel een onderdeel van het lipidenprofiel. Een verhoogde triglyceridewaarde, zeker in combinatie met laag HDL en hoog LDL, verhoogt het cardiovasculaire risico verder.
Hoog cholesterol: wat zijn de oorzaken?
Een verhoogd totaal cholesterol of LDL kan meerdere oorzaken hebben. Soms is het een combinatie van erfelijke aanleg en leefstijl; soms speelt leefstijl nauwelijks een rol en is de oorzaak puur genetisch.
Leefstijlfactoren die cholesterol kunnen verhogen
- veel verzadigd vet en transvet in de voeding
- weinig beweging
- overgewicht
- roken (verlaagt ook HDL)
- overmatig alcoholgebruik
Andere oorzaken
- erfelijke hypercholesterolemie (familiaire aanleg voor hoog LDL)
- schildklieronderactiviteit (hypothyreoïdie)
- bepaalde medicijnen
- diabetes of insulineresistentie
Totaal cholesterol is een startpunt, niet het eindoordeel
Een uitslag met alleen totaal cholesterol geeft een eerste indruk, maar is onvoldoende voor een complete risicobeoordeling. De verdeling in LDL, HDL en triglyceriden, gecombineerd met andere risicofactoren zoals bloeddruk, leeftijd, roken en familiegeschiedenis, bepaalt het werkelijke cardiovasculaire risico.
Moet je nuchter zijn voor een cholesterolmeting?
Voor het meten van totaal cholesterol en HDL is nuchter zijn niet strikt noodzakelijk. Voor een betrouwbare meting van LDL en triglyceriden wordt doorgaans gevraagd om 8 tot 12 uur nuchter te zijn, omdat een recente maaltijd vooral de triglyceridewaarde beïnvloedt.
Vraag bij twijfel altijd na wat de voorkeur is van het laboratorium of de test die je gebruikt.
Welke waardes hangen vaak samen met cholesterol?
Een volledige beoordeling van het cholesterolprofiel bestaat altijd uit meerdere waardes samen.
Veelgestelde vragen over de cholesterol waarde
Wat is cholesterol?
Wat is de normale cholesterol waarde?
Wat betekent een hoog totaal cholesterol?
Waarom is totaal cholesterol minder zeggend dan LDL en HDL apart?
Moet je nuchter zijn voor een cholesterolmeting?
Welke waardes zijn belangrijk naast totaal cholesterol?
Wil je jouw cholesterol laten meten?
Met een cholesteroltest krijg je inzicht in totaal cholesterol, LDL, HDL en triglyceriden tegelijk. Dat geeft een veel completer beeld dan één losse uitslag.