Zwangerschapsdiabetes
Zwangerschapsdiabetes is een tijdelijke vorm van diabetes die ontstaat tijdens een zwangerschap. Met de juiste aanpak verlopen zwangerschap en bevalling vaak goed, en verdwijnt de diabetes bij de meeste vrouwen na de bevalling. Wel is er aandacht nodig voor de lange termijn.
Wat is zwangerschapsdiabetes?
Tijdens een zwangerschap maakt je placenta hormonen aan die de werking van insuline tegengaan. Dat is een natuurlijk proces om voldoende glucose voor de baby beschikbaar te maken. Bij zwangerschapsdiabetes (gestational diabetes) lukt het je lichaam niet om hier voldoende voor te compenseren, waardoor je bloedsuiker te hoog wordt.
De aandoening ontstaat meestal vanaf het tweede trimester en wordt opgespoord met een glucosetolerantietest tussen week 24 en 28. Bij verhoogde risicofactoren wordt soms al eerder getest.
Onbehandeld kan zwangerschapsdiabetes gevolgen hebben voor moeder en baby, zoals een hoog geboortegewicht, een moeilijkere bevalling en een verhoogd risico op zwangerschapsvergiftiging. Met goede begeleiding zijn deze risico's grotendeels te beperken.
Wanneer wordt getest?
Wie heeft een verhoogd risico?
Bij een of meer risicofactoren wordt vaak vroeger getest of intensiever begeleid.
BMI boven 30
Overgewicht voor de zwangerschap is een belangrijke risicofactor. Bij een BMI boven 30 wordt vaak al voor week 24 getest om vroeg in te kunnen grijpen.
Familiair voorkomen
Diabetes type 2 in de directe familie verhoogt je kans op zwangerschapsdiabetes. Bij ouders, broers of zussen met diabetes is extra alertheid op zijn plaats.
Etnische achtergrond
Vrouwen met een Hindoestaanse, Turkse, Marokkaanse of mediterrane achtergrond hebben een hoger risico door genetische gevoeligheid voor insulineresistentie.
Eerdere zwangerschapsdiabetes
Een eerdere zwangerschap met zwangerschapsdiabetes geeft een sterk verhoogd risico in een volgende zwangerschap. Vroege testen is dan standaard.
Eerdere baby boven 4500 gram
Een eerdere baby met een geboortegewicht van 4500 gram of meer kan een aanwijzing zijn voor onopgemerkte zwangerschapsdiabetes in die zwangerschap.
PCOS
Polycysteus ovariumsyndroom hangt samen met insulineresistentie en verhoogt daardoor het risico op zwangerschapsdiabetes. Vroege controle is daarbij gangbaar.
Hoe wordt zwangerschapsdiabetes behandeld?
De behandeling is gericht op het stabiel houden van je bloedsuiker tijdens de zwangerschap. Dat begint bij voeding en beweging, soms aangevuld met insuline.
Voedingsaanpassing
De diëtist of verloskundige stelt een voedingspatroon op met gespreide koolhydraten, voldoende vezels en eiwit. Vermijden van snelle suikers en regelmaat in eetmomenten zijn de basis.
Beweging
Wandelen na een maaltijd helpt je bloedsuiker te stabiliseren. Lichte tot matige beweging tijdens de zwangerschap is veilig en effectief, mits je verloskundige akkoord is.
Insuline indien nodig
Lukt het niet om je waarden met voeding en beweging onder controle te krijgen, dan wordt insuline ingezet. Tabletten zoals metformine worden bij zwangerschapsdiabetes meestal vermeden, omdat insuline de placenta niet passeert.
Glucose meten tijdens je zwangerschap
Bij zwangerschapsdiabetes meet je doorgaans 4 keer per dag je glucose: nuchter en 1 of 2 uur na elke hoofdmaaltijd. Dat geeft je verloskundige of internist het beeld dat nodig is om je behandeling bij te sturen.
De exacte streefwaarden kunnen verschillen per kliniek. Volg altijd het advies van je behandelend team.
Wat gebeurt er na de bevalling?
Bij de meeste vrouwen verdwijnt de zwangerschapsdiabetes binnen enkele dagen na de bevalling. De placenta die de hormonen produceerde is dan weg, en je bloedsuiker normaliseert vaak vanzelf. Toch is een vervolgcontrole essentieel.
Standaard wordt 6 weken na de bevalling een hertest gedaan met een glucosetolerantietest of een meting van glucose en HbA1c. Daarmee wordt gecontroleerd of je bloedsuiker echt is genormaliseerd.
Belangrijk om te weten: vrouwen die zwangerschapsdiabetes hebben gehad, hebben een verhoogd risico op diabetes type 2 later in hun leven. Tot 50 procent ontwikkelt binnen 10 jaar na de bevalling type 2 diabetes. Daarom is jaarlijkse monitoring van glucose en HbA1c verstandig, ook als je je goed voelt.
Blijf je glucose monitoren
De zwangerschap is voorbij, maar het verhoogde risico blijft. Met regelmatige metingen vang je een eventuele ontwikkeling vroeg af.
Pre-diabetes monitor
Met de pre-diabetes monitor volg je periodiek je glucose en HbA1c thuis. Dat is bij uitstek geschikt voor vrouwen die zwangerschapsdiabetes hebben gehad en hun risico op type 2 willen monitoren.
Je krijgt periodiek een testkit thuis, prikt een vingerprik bloed, stuurt het naar het lab en je waarden komen automatisch in je dashboard. Zo zie je je trend over de jaren.
Bekijk de monitor →Volledig gezondheidsbeeld via Coolioo 360
Wil je naast je glucose ook andere markers monitoren die samenhangen met je metabole gezondheid? Met Coolioo 360 volg je structureel je glucose, HbA1c, cholesterol, schildklier, ijzer, vitamines, lever en cortisol.
Dat geeft je een breder beeld dan alleen bloedsuiker en helpt om eventuele andere postpartum-veranderingen vroeg in beeld te brengen.
Lees meer over Coolioo 360 →Gerelateerde uitleg
Meer lezen bij betrouwbare bronnen
Voor verdiepende medische informatie verwijzen we graag naar deze gevestigde Nederlandse organisaties en richtlijnen.
Veelgestelde vragen over zwangerschapsdiabetes
Hoe weet ik of ik zwangerschapsdiabetes heb?
Verdwijnt zwangerschapsdiabetes na de bevalling?
Heb ik een verhoogd risico op type 2 diabetes na de bevalling?
Mag ik blijven sporten tijdens zwangerschapsdiabetes?
Welke voeding helpt het beste?
Hoe vaak moet ik na de bevalling testen?
Houd je glucose en HbA1c in beeld na de bevalling
Vrouwen die zwangerschapsdiabetes hebben gehad, hebben een verhoogd risico op type 2. Met periodieke metingen vang je een eventuele ontwikkeling vroeg af en hou je grip op je gezondheid.