Bloedonderzoek hemoglobine

Wat meet een hemoglobine bloedonderzoek?

Hemoglobine is een groot eiwitmolecuul dat zich in de rode bloedcellen bevindt. Elke rode bloedcel bevat circa 280 miljoen hemoglobinemoleculen. Elk hemoglobinemolecuul bestaat uit vier eiwitketens (globines) met elk een heemgroep die een ijzeratoom bevat. Dat ijzeratoom bindt zuurstof in de longen en geeft het af in de weefsels, waar de zuurstofspanning lager is.

Hemoglobine bepaalt daarmee de zuurstoftransportcapaciteit van het bloed. Een normaal hemoglobine waarborgt adequate zuurstoflevering aan alle organen. Een laag hemoglobine, het definitoire kenmerk van anemie, betekent dat de weefsels minder zuurstof ontvangen, wat leidt tot vermoeidheid, kortademigheid, hartkloppingen en bleekheid.

De normaalwaarden voor hemoglobine zijn geslachts- en leeftijdsafhankelijk. Mannen hebben doorgaans hogere waarden dan vrouwen, mede door het effect van testosteron op de erytropoëse (aanmaak van rode bloedcellen). Tijdens de zwangerschap daalt hemoglobine fysiologisch door de toename van het plasmavolume (dilutie-anemie).

Wanneer wordt hemoglobine bepaald?

• Klachten van vermoeidheid, kortademigheid bij inspanning, duizeligheid of hartkloppingen die kunnen passen bij anemie
• Bleekheid van huid, slijmvliezen of bindvlies
• Screening bij risicogroepen: zwangere vrouwen, jonge kinderen, ouderen, vegetariërs en mensen met chronische ziekte
• Controle bij bekende bloedarmoede om het beloop en het effect van behandeling te volgen
• Preoperatief: bij een te laag hemoglobine kan een operatie worden uitgesteld of wordt voorbehandeling gestart
• Monitoring bij chemotherapie: cytostatica onderdrukken het beenmerg en verlagen hemoglobine
• Onverklaard gewichtsverlies of nachtelijk zweten waarbij een hematologische oorzaak moet worden uitgesloten

Hoe verloopt het hemoglobine onderzoek?

Hemoglobine wordt bepaald uit een bloedmonster, doorgaans in een EDTA-buis. Via een vingerprik thuis is voldoende materiaal beschikbaar. Nuchter zijn is niet vereist.

Dehydratie kan het hemoglobine tijdelijk verhogen door hemoconcentratie: het plasmavolume daalt, waardoor alle bloedcomponenten meer geconcentreerd zijn. Overhydratie heeft het omgekeerde effect en kan een vals laag hemoglobine geven. Roken verhoogt hemoglobine licht door chronische koolmonoxide-blootstelling die de zuurstofafgifte verslechtert.

Hemoglobine kan ook worden uitgedrukt als hemoglobinegehalte in gram per deciliter (g/dL) of in millimol per liter (mmol/L), afhankelijk van het laboratorium. De omrekeningsfactor is: g/dL gedeeld door 1,611 geeft mmol/L.

Wat vertelt de hemoglobine uitslag?

De normaalwaarden voor hemoglobine zijn geslachtsafhankelijk. Voor mannen ligt de ondergrens doorgaans rond 8,5 mmol/L (13,7 g/dL), voor vrouwen rond 7,5 mmol/L (12,1 g/dL). De WHO hanteert licht andere grenzen. Meer over de referentiewaarden lees je op de pagina hemoglobine waarde uitleg.

Anemie: hemoglobine onder de normaalwaarden

De ernst van anemie wordt ingedeeld op basis van het hemoglobinegehalte. Lichte anemie (hemoglobine 6,5 tot 7,5 mmol/L bij vrouwen) veroorzaakt vooral klachten bij inspanning. Ernstige anemie (onder 5 mmol/L) geeft klachten in rust en vraagt om snelle behandeling of transfusie.

Het type anemie via MCV

Het hemoglobine zegt hoe ernstig de anemie is, maar niet wat de oorzaak is. Het MCV (gemiddeld celvolume van rode bloedcellen) bepaalt mede het type: microcytair (klein MCV, ijzertekort of thalassemie), normocytair (normaal MCV, chronische ziekte of acuut bloedverlies) of macrocytair (groot MCV, B12 of foliumzuurtekort).

Verhoogd hemoglobine: polycytemie

Een sterk verhoogd hemoglobine kan passen bij polycythemia vera (een myeloproliferatieve aandoening), chronische hypoxie (hoogteverblijf, COPD) of doping met EPO. Dit vraagt om nader onderzoek.

Samenhang met andere bloedbeeldmarkers

• MCV: bepaalt het type anemie op basis van celgrootte; cruciaal voor de differentiaaldiagnose
• Ferritine: ijzerreserves; de gevoeligste marker voor ijzertekort als oorzaak van anemie
• Reticulocyten: jonge rode bloedcellen; verhoogd na bloedverlies of hemolyse (hyperregeneratief), verlaagd bij beenmergprobleem (hyporegeneratief)
• Vitamine B12 en foliumzuur: bij macrocytaire anemie de te meten voedingsstoffen
• Hematocriet: het percentage rode bloedcellen van het totale bloedvolume; loopt parallel aan hemoglobine