Wat is de foliumzuur waarde?
De foliumzuur waarde is een bloedwaarde die inzicht geeft in de beschikbaarheid van vitamine B9, een vitamine die onmisbaar is voor celvorming, bloedaanmaak en een gezonde zwangerschap. Op deze pagina lees je wat foliumzuur doet, wat de normaalwaarden zijn, waarom het tekort zo veelvoorkomt en wat de relatie is met vitamine B12.
Wat is de foliumzuur waarde?
De foliumzuur waarde laat zien hoeveel folaat er in het bloed aanwezig is. Folaat is vitamine B9 en speelt een onmisbare rol bij de aanmaak van DNA, de deling van cellen en de vorming van rode bloedcellen. Het lichaam heeft folaat nodig bij alle processen waarbij cellen snel delen: bloedaanmaak, herstel van weefsel en de ontwikkeling van een ongeboren kind.
Het verschil tussen folaat en foliumzuur is de vorm: folaat is de naam voor vitamine B9 zoals die van nature voorkomt in voedingsmiddelen. Foliumzuur is de stabielere synthetische variant die gebruikt wordt in supplementen en verrijkte producten. In het bloed wordt beide gemeten als folaat.
Foliumzuur werkt nauw samen met vitamine B12: beide zijn nodig voor de juiste deling en rijping van rode bloedcellen. Een tekort aan een van beide kan leiden tot macrocytaire anemie (bloedarmoede met te grote rode bloedcellen). Belangrijk: foliumzuursuppletie kan de bloedafwijking van een B12-tekort herstellen, maar de neurologische schade van een B12-tekort niet. Dat maakt het essentieel om bij een foliumzuurtekort ook altijd B12 mee te meten.
Wat is de normale foliumzuur waarde?
Als algemene richtlijn voor volwassenen worden de volgende waarden gehanteerd voor serum folaat:
| Status | Gangbare waarde (nmol/L) | Toelichting |
|---|---|---|
| Tekort | < 5 nmol/L | Duidelijk foliumzuurtekort; risico op anemie en klachten |
| Grensgebied | 5 – 7 nmol/L | Suboptimaal; suppletie of voedingsaanpassing is verstandig |
| Normaal | > 7 nmol/L | Adequate folaatwaarde voor de meeste volwassenen |
| Zwangerschapswens | > 13 nmol/L | Hogere streefwaarde bij zwangerschapswens voor optimale bescherming |
Foliumzuur waarde te laag: wat betekent dat?
Een laag foliumzuur beïnvloedt alle weefsels waar cellen snel delen. De meest zichtbare gevolgen zijn in de bloedaanmaak, maar ook het zenuwstelsel, de huid en het slijmvlies kunnen klachten geven.
Klachten die kunnen samenhangen met een foliumzuurtekort
- vermoeidheid en bloedarmoede (bleekheid, kortademigheid bij inspanning)
- ontsteking van de tong (glossitis) of aften in de mond
- concentratie- en geheugenklachten
- stemmingsklachten of verhoogde prikkelbaarheid
- bij zwangerschap: verhoogd risico op neuralebuisdefecten
Veelvoorkomende oorzaken van een foliumzuurtekort
- een voedingspatroon arm aan groene bladgroenten, peulvruchten en volkorenproducten
- overmatig alcoholgebruik (vermindert opname en verhoogt verlies)
- darmaandoeningen zoals coeliakie of de ziekte van Crohn
- gebruik van bepaalde medicijnen, waaronder methotrexaat en sommige anti-epileptica
- zwangerschap en borstvoeding (sterk verhoogde behoefte)
- hogere leeftijd met eenzijdig voedingspatroon
Foliumzuur en zwangerschap
De belangrijkste en meest bekende toepassing van foliumzuur is de preventie van neuralebuisdefecten tijdens de zwangerschap. Het neurale buisje, de voorloper van de hersenen en het ruggenmerg van het ongeboren kind, sluit zich in de derde en vierde week van de zwangerschap. Op dat moment zijn de meeste vrouwen zich nog niet bewust van de zwangerschap.
Voldoende foliumzuur in de vroegste weken is daardoor alleen te garanderen als al vóór de conceptie wordt gestart met suppletie. De Nederlandse aanbeveling is: begin vier weken vóór de geplande conceptie met 400 µg foliumzuur per dag en stop niet voor het einde van de eerste trimester (12 weken).
Voor vrouwen die eerder een zwangerschap hebben gehad met een neuralebuisdefect wordt een hogere dosering van 5 mg per dag aanbevolen. Dit altijd in overleg met een arts.
Foliumzuur en vitamine B12: een onmisbare combinatie
Foliumzuur en vitamine B12 werken nauw samen bij de aanmaak van rode bloedcellen en de regulering van homocysteïne. Beide vitamines zijn nodig voor de juiste rijping van rode bloedcellen in het beenmerg. Een tekort aan een van beide leidt tot macrocytaire anemie: bloedarmoede waarbij de rode bloedcellen te groot zijn omdat ze niet normaal kunnen rijpen.
Het gevaar bij suppletie is dat foliumzuur de bloedafwijking van een B12-tekort kan corrigeren, terwijl de neurologische schade door het B12-tekort onopgemerkt doorgaat. Iemand die foliumzuursupplementen neemt bij een onontdekt B12-tekort kan daardoor ernstige neurologische schade oplopen zonder dat er een bloedafwijking als waarschuwingssignaal zichtbaar is.
Dit is de reden waarom bij een laag foliumzuur altijd ook vitamine B12 gemeten moet worden.
Foliumzuursuppletie kan een B12-tekort maskeren: meet altijd samen
Een van de meest klinisch relevante interacties in de vitaminewereld is die tussen foliumzuur en vitamine B12. Foliumzuursuppletie kan de bloedafwijking van een B12-tekort corrigeren, terwijl de neurologische schade onzichtbaar doorgaat. Bij elke vraag over foliumzuurstatus is het meten van vitamine B12 niet optioneel maar noodzakelijk.
Hoge foliumzuur waarde: wat betekent dat?
Een verhoogde foliumzuur waarde is bij supplementgebruik doorgaans onschuldig, omdat overtollig folaat wateroplosbaar is en via de nieren wordt uitgescheiden. Er is geen bekende toxiciteit bij hoge folaatdoseringen.
De enige nuance is dat langdurig gebruik van zeer hoge doseringen (boven 1000 µg per dag) bij mensen met een onontdekt B12-tekort de neurologische schade kan verergeren door het maskeringseffect. Dit is een reden om bij hoge foliumzuursuppletie altijd ook B12 te monitoren.
Wanneer is verder onderzoek verstandig?
Verder onderzoek is verstandig als foliumzuur verlaagd is, als er klachten zijn die passen bij een tekort, bij een zwangerschapswens, bij overmatig alcoholgebruik, of bij gebruik van medicijnen die foliumzuur beïnvloeden. Bij een laag foliumzuur is het altijd verstandig ook vitamine B12 mee te laten meten.
Welke waardes hangen vaak samen met foliumzuur?
Foliumzuur staat nooit volledig op zichzelf bij de beoordeling van de vitaminebalans.
Veelgestelde vragen over de foliumzuur waarde
Wat is foliumzuur?
Wat is de normale foliumzuur waarde?
Wat betekent een lage foliumzuur waarde?
Waarom is foliumzuur zo belangrijk tijdens de zwangerschap?
Wat is het verschil tussen foliumzuur en folaat?
Welke waardes zijn belangrijk naast foliumzuur?
Wil je jouw foliumzuur waarde laten meten?
Met een bloedtest krijg je meer inzicht in foliumzuur en andere vitamines die belangrijk zijn voor energie, bloedaanmaak en een gezonde zwangerschap.