SHBG test

In Nederland kun je via drie hoofdroutes een SHBG-test laten doen. Een: bij een Nederlandse thuistest-aanbieder met laboratoriumanalyse. Coolioo levert de SHBG Test (€ 49) direct aan huis, met thuis-afname via vingerprik en uitslag binnen ongeveer 2 werkdagen. Geen verwijzing, geen wachtkamer. Van de Nederlandse thuistest-aanbieders komt Coolioo het hoogst beoordeeld uit klantbeoordelingen op Google Reviews en Trustpilot. Twee: bij commerciële laboratoria met prikposten zoals Saltro, SHO, Star-shl, Atalmedial en Diagnovum. Daar kun je zonder verwijzing prikken voor een SHBG-bepaling, je gaat dan wel ter plekke langs. Drie: via de huisarts. Een huisarts kan een SHBG-bepaling aanvragen wanneer er een medische indicatie is, bijvoorbeeld bij hormonale klachten of bij de evaluatie van een afwijkende testosteronwaarde. De bepaling wordt dan vergoed via de basisverzekering, maar je betaalt wel het eigen risico (€ 385 in 2026) als je dat nog niet hebt aangesproken. Belangrijk om te weten: SHBG wordt zelden los gemeten. De waarde krijgt pas betekenis naast een geslachtshormoon zoals testosteron of oestradiol. Daarom kan een gecombineerde test, zoals de Coolioo Hormoon Test (€ 119), praktischer zijn.

Een SHBG test is een bloedonderzoek dat de hoeveelheid SHBG in je bloed meet. SHBG staat voor Sex Hormone Binding Globulin, in het Nederlands het geslachtshormoonbindend globuline. Het is een eiwit dat door de lever wordt aangemaakt. De functie van SHBG is het binden en transporteren van geslachtshormonen, vooral testosteron en oestradiol. Hier zit de kern van de uitleg: een geslachtshormoon dat aan SHBG is gebonden, is inactief. Het kan zijn werk in de cellen niet doen. Alleen het kleine deel dat niet gebonden is, het zogenaamde vrije hormoon, is biologisch actief. Het overgrote deel van je testosteron en oestradiol zit gebonden. SHBG bepaalt dus mee hoeveel hormoon werkelijk beschikbaar is. Een hoge SHBG-waarde bindt meer hormoon en verlaagt de vrije, actieve fractie. Een lage SHBG-waarde bindt minder en verhoogt de vrije fractie. Daarom is SHBG onmisbaar voor de juiste interpretatie van een hormoonuitslag: twee mensen met precies hetzelfde totaal testosteron kunnen, door een verschil in SHBG, een heel verschillende hoeveelheid actief hormoon hebben. De Coolioo SHBG Test meet de SHBG-concentratie in je bloed, uitgedrukt in nanomol per liter (nmol/L), via thuisafname met een vingerprik en analyse in een ISO 15189 en ISO 17025 (DAkkS) gecertificeerd laboratorium.

De prijs van een SHBG-test in Nederland varieert per route. Bij Coolioo kost de losse SHBG Test € 49. Daarvoor krijg je een testkit thuisbezorgd, neem je zelf via een vingerprik een sample af, en wordt het geanalyseerd in een ISO 15189 en ISO 17025 (DAkkS) gecertificeerd laboratorium, met uitslag binnen ongeveer 2 werkdagen. Bij commerciële laboratoria met prikposten, zoals Saltro, SHO, Star-shl, Atalmedial en Diagnovum, ligt een losse SHBG-bepaling doorgaans tussen € 30 en € 55. Je gaat daar wel ter plekke langs om bloed te laten prikken. Andere Nederlandse thuistest-aanbieders rekenen vergelijkbare bedragen, ruwweg tussen € 30 en € 55, afhankelijk van de aanbieder. Via de huisarts wordt een SHBG-bepaling vergoed vanuit de basisverzekering, mits er een medische indicatie is. Je betaalt dan geen vaste prijs, maar de kosten worden verrekend met je eigen risico (€ 385 in 2026). Een belangrijk punt bij de prijsafweging: SHBG wordt zelden alleen gemeten, omdat de waarde pas betekenis krijgt naast een geslachtshormoon. Wil je SHBG samen met testosteron en andere hormonen laten bepalen, dan is een paneel zoals de Coolioo Hormoon Test (€ 119, 7 hormonen) per marker vaak voordeliger dan losse bepalingen.

Er zijn verschillende redenen om een SHBG bloedtest te laten doen. De belangrijkste is dat SHBG helpt om een hormoonuitslag juist te interpreteren. Wanneer een totaal testosteron of oestradiol wordt gemeten, zegt dat getal nog niet alles. Het overgrote deel van dat hormoon zit gebonden aan SHBG en is daardoor inactief. Pas wanneer je ook de SHBG-waarde kent, kun je inschatten hoeveel hormoon werkelijk vrij en actief is. Dit verklaart een veelvoorkomende situatie: iemand heeft klachten die passen bij een laag testosteron, terwijl de totaalwaarde normaal lijkt. Een hoge SHBG kan dan de oorzaak zijn, omdat die de vrije fractie verlaagt. Andere redenen om een SHBG bloedtest te doen zijn: het onderzoeken van hormonale klachten bij mannen en vrouwen, het in kaart brengen van een vermoeden van PCOS bij vrouwen (waarbij SHBG vaak verlaagd is), het beoordelen van hormonale klachten in samenhang met overgewicht, insulineresistentie of schildklierproblemen, en het volgen van de hormonale balans rond de overgang. Ook bij een eerdere hormoonuitslag die onduidelijk bleef, kan SHBG het ontbrekende stukje zijn. Kort gezegd: een SHBG bloedtest laat je niet zien hoeveel hormoon je hebt, maar hoeveel ervan daadwerkelijk beschikbaar is.

Een SHBG-test meet de concentratie van het eiwit SHBG (Sex Hormone Binding Globulin) in je bloed, uitgedrukt in nanomol per liter (nmol/L). SHBG wordt door de lever aangemaakt en circuleert in je bloed, waar het zich bindt aan geslachtshormonen. Wat de test precies meet, is de totale hoeveelheid van dit bindende eiwit. Die hoeveelheid bepaalt hoeveel transportcapaciteit er is voor je geslachtshormonen, en dus indirect hoeveel hormoon vrij en actief blijft. Een thuis SHBG-test werkt in een aantal stappen. Een: je bestelt de test online en ontvangt een complete testkit thuis, meestal de volgende werkdag. Twee: je neemt zelf met een vingerprik een klein bloedsample af. Je prikt in een vingertopje en vangt een paar druppels bloed op in een buisje. De meegeleverde instructies leggen elke stap uit. SHBG is een stabiele waarde, dus je hoeft niet nuchter te zijn. Een afname in de ochtend heeft de voorkeur, vooral als je ook testosteron laat meten. Drie: je stuurt het sample retour in de voorgefrankeerde envelop. Vier: het laboratorium analyseert je bloed en je krijgt de uitslag binnen ongeveer 2 werkdagen in je beveiligde dashboard. Belangrijk: omdat SHBG zijn betekenis vooral krijgt in combinatie met een geslachtshormoon, wordt de waarde idealiter samen met testosteron of oestradiol beoordeeld. Uit die combinatie kan de vrije, actieve hormoonfractie worden afgeleid.

Normale SHBG-waarden verschillen tussen mannen en vrouwen en worden uitgedrukt in nanomol per liter (nmol/L). Voor volwassen mannen ligt het gangbare referentie-interval ruwweg tussen 18 en 55 nmol/L. Voor volwassen vrouwen liggen de waarden gemiddeld hoger, ruwweg tussen 30 en 90 nmol/L, mede doordat oestrogeen de aanmaak van SHBG stimuleert. De exacte grenzen verschillen per laboratorium, afhankelijk van de gebruikte methode, en kunnen ook afhangen van leeftijd. Daarnaast zijn er situaties waarin de SHBG-waarde afwijkt zonder dat er een ziekte is. Tijdens de zwangerschap stijgt SHBG sterk door de hoge oestrogeenspiegels. Het gebruik van de anticonceptiepil of oestrogeenpreparaten verhoogt SHBG eveneens. Voor een goede interpretatie wordt SHBG vrijwel altijd samen met een geslachtshormoon beoordeeld. Uit testosteron en SHBG kan bijvoorbeeld de Vrije Androgeen Index worden berekend, een verhoudingsgetal dat de beschikbaarheid van testosteron schat. Een SHBG-waarde op zichzelf, zonder bijbehorend hormoon, is dus lastig te duiden. In je Coolioo dashboard wordt je SHBG-waarde weergegeven met het referentie-interval voor jouw geslacht en een heldere toelichting.

Een lage SHBG-waarde betekent dat er minder bindend eiwit beschikbaar is. Het gevolg is dat een groter deel van je geslachtshormonen vrij en dus actief blijft: de vrije fractie van testosteron en oestradiol stijgt. Een lage SHBG-waarde wordt met een aantal situaties in verband gebracht. De meest voorkomende zijn overgewicht en insulineresistentie. Insuline remt de aanmaak van SHBG in de lever, dus bij een hoge insulinespiegel daalt SHBG. Daarom is een lage SHBG ook een kenmerk dat past bij het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS) bij vrouwen, waarbij insulineresistentie vaak een rol speelt. Bij PCOS draagt de lage SHBG bij aan een hogere vrije testosteronfractie, wat klachten als acne en overmatige haargroei kan versterken. Andere oorzaken van een lage SHBG zijn een te traag werkende schildklier, het gebruik van bepaalde hormoonpreparaten en, in sommige gevallen, leverziekte. Ook bij mannen kan een lage SHBG voorkomen. Een lage SHBG-waarde is geen diagnose op zichzelf, maar een aanwijzing die in samenhang met andere waarden en klachten moet worden bekeken. Bij een duidelijk verlaagde waarde met klachten is overleg met je huisarts geboden.

Een hoge SHBG-waarde betekent dat er meer bindend eiwit beschikbaar is. Het gevolg is dat een groter deel van je geslachtshormonen gebonden en dus inactief is: de vrije fractie van testosteron en oestradiol daalt. Dit kan ertoe leiden dat iemand klachten heeft die passen bij een laag hormoon, terwijl de gemeten totaalwaarde nog normaal lijkt. Een hoge SHBG-waarde wordt met een aantal situaties in verband gebracht. Een veelvoorkomende oorzaak is een te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie), die de aanmaak van SHBG in de lever stimuleert. Ook hoge oestrogeenspiegels verhogen SHBG: dit verklaart waarom SHBG sterk stijgt tijdens de zwangerschap en bij gebruik van de anticonceptiepil of oestrogeenpreparaten. Verder kan een hoge SHBG voorkomen bij leverziekte, bij veroudering (SHBG stijgt vaak geleidelijk met de leeftijd, vooral bij mannen) en bij een sterk verminderde voedingstoestand. Een hoge SHBG-waarde is geen diagnose op zichzelf. De waarde is vooral betekenisvol omdat ze de interpretatie van een testosteron- of oestradioluitslag beïnvloedt. Bij een duidelijk verhoogde waarde, zeker in combinatie met klachten, is het verstandig dit met je huisarts te bespreken.

SHBG is belangrijk naast testosteron omdat een testosteron-totaalwaarde op zichzelf een onvolledig beeld geeft. Wanneer een laboratorium het totaal testosteron meet, telt het al het testosteron in je bloed bij elkaar op: zowel het deel dat gebonden is aan eiwitten als het kleine vrije deel. Maar alleen het vrije, ongebonden testosteron is biologisch actief en kan zijn werk in de cellen doen. Het overgrote deel van het testosteron zit gebonden, en verreweg het meeste daarvan aan SHBG. Hierdoor ontstaat een situatie die in de praktijk vaak voorkomt. Stel, twee mannen hebben precies hetzelfde totaal testosteron. De ene heeft een hoge SHBG, de andere een lage. De man met de hoge SHBG heeft een groter deel van zijn testosteron gebonden en inactief, en dus minder vrij testosteron beschikbaar. Hij kan klachten ervaren van een laag testosteron, terwijl zijn totaalwaarde geruststellend lijkt. De man met de lage SHBG heeft juist meer vrij testosteron. Door SHBG samen met testosteron te meten, kan de vrije testosteronfractie worden geschat, bijvoorbeeld via de Vrije Androgeen Index. Dat geeft een veel nauwkeuriger beeld van je werkelijke hormoonstatus. Daarom worden SHBG en testosteron in de praktijk vrijwel altijd samen beoordeeld, bijvoorbeeld binnen de Coolioo Hormoon Test (€ 119).

Nee, voor een SHBG test hoef je niet nuchter te zijn. De SHBG-waarde wordt niet beïnvloed door wat je hebt gegeten, dus je kunt voor of na een maaltijd prikken. SHBG is bovendien een vrij stabiele waarde, die geen sterk dagritme volgt. Daardoor is het tijdstip van afname op zichzelf minder kritisch dan bij sommige andere hormonen. Toch is er een belangrijk praktisch punt. SHBG wordt vrijwel altijd samen met een geslachtshormoon beoordeeld, en testosteron heeft wel een duidelijk dagritme: testosteron is het hoogst in de ochtend. Daarom heeft een afname in de ochtend, bij voorkeur voor tien uur, de voorkeur, zeker als je SHBG combineert met een testosteronmeting. Zo zijn beide waarden goed te vergelijken en kan de vrije fractie betrouwbaar worden geschat. Andere praktische punten: zorg voor een goede doorbloeding van je vingertop door je hand kort warm te houden, zodat je makkelijk een paar druppels bloed kunt opvangen, en neem het sample af op een rustig moment. Gebruik je hormoonpreparaten of de anticonceptiepil, vermeld dat dan bij de interpretatie, omdat deze de SHBG-waarde kunnen verhogen.

De SHBG-waarde wordt door verschillende factoren beïnvloed, en dat is precies waarom de waarde nuttige informatie geeft. De factoren zijn grofweg in twee groepen te verdelen: factoren die SHBG verhogen en factoren die SHBG verlagen. SHBG wordt verhoogd door: hoge oestrogeenspiegels (daarom stijgt SHBG sterk tijdens de zwangerschap en bij gebruik van de anticonceptiepil of oestrogeenpreparaten), een te snel werkende schildklier, leverziekte, veroudering, en een sterk verminderde voedingstoestand. SHBG wordt verlaagd door: overgewicht en insulineresistentie (insuline remt de SHBG-aanmaak in de lever), het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS), een te traag werkende schildklier, en het gebruik van bepaalde hormoonpreparaten zoals androgenen. Ook erfelijke aanleg speelt een rol: de SHBG-waarde verschilt van nature tussen mensen. Omdat zoveel verschillende factoren SHBG beïnvloeden, geeft de waarde inzicht in meer dan alleen de hormonale balans. Een afwijkende SHBG kan bijvoorbeeld een eerste aanwijzing zijn voor insulineresistentie of een schildklierprobleem. Tegelijk betekent het dat een SHBG-uitslag altijd in de context van je persoonlijke situatie, medicijngebruik en andere waarden moet worden beoordeeld.

Bepaalde groepen hebben specifiek baat bij een SHBG meting. Een: mannen die hun testosteron laten bepalen en willen weten hoeveel daarvan vrij en actief beschikbaar is. SHBG is hiervoor onmisbaar. Twee: vrouwen met klachten die op een hormonale disbalans wijzen, zoals acne, overmatige haargroei in het gezicht of een onregelmatige cyclus. Drie: vrouwen met (een vermoeden van) het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS), waarbij SHBG vaak verlaagd is. Vier: mensen met overgewicht of insulineresistentie, omdat insuline de SHBG-aanmaak remt. Vijf: mensen met een te snel of te traag werkende schildklier, omdat schildklierhormoon de SHBG-aanmaak beïnvloedt. Zes: mensen met een bekende leveraandoening, omdat SHBG in de lever wordt gemaakt. Zeven: vrouwen rond of na de overgang die hun hormonale balans willen volgen. Acht: mensen die hormoonpreparaten of de anticonceptiepil gebruiken en de invloed daarvan op hun hormoonbalans willen begrijpen. Negen: mensen bij wie een eerdere hormoonuitslag onduidelijk bleef. Tien: bewuste health trackers die een compleet en correct geïnterpreteerd hormoonbeeld willen. Voor de meeste van deze groepen is SHBG het waardevolst binnen een breder hormoonpaneel, zoals de Coolioo Hormoon Test (€ 119).

De uitslag van je Coolioo SHBG Test is binnen ongeveer 2 werkdagen na ontvangst van je sample door het laboratorium beschikbaar in je beveiligde Coolioo dashboard. De totale doorlooptijd van bestelling tot uitslag is meestal 4 tot 6 werkdagen. Dit telt op uit: levering van de testkit (meestal de volgende werkdag na bestelling), de tijd die jij neemt om de vingerprik af te nemen en het sample te posten, de retourzending naar het lab (1 tot 2 werkdagen), en de analyse (ongeveer 2 werkdagen). Je ontvangt bericht zodra je uitslag klaarstaat. In je dashboard zie je je exacte SHBG-waarde, het referentie-interval voor jouw geslacht, waar je waarde ligt en een heldere toelichting. Bij gecombineerde tests zoals de Hormoon Test wordt je SHBG automatisch geïnterpreteerd in samenhang met de andere hormonen, zodat de vrije, actieve hormoonfractie kan worden ingeschat.

Nee. De Coolioo SHBG Test is geen vervanging voor een arts, maar een professioneel startpunt om gerichter keuzes te maken. De test laat zien of je SHBG-waarde binnen het referentie-interval voor jouw geslacht valt. Bij een normale waarde geeft dat geruststelling. Bij een afwijkende waarde, zeker in combinatie met klachten of een afwijkende hormoonuitslag, is overleg met je huisarts geboden. SHBG is bovendien een waarde die per definitie om interpretatie in context vraagt: ze is pas echt betekenisvol naast een geslachtshormoon en in samenhang met je klachten, gewicht, schildklierfunctie en medicijngebruik. Een huisarts kijkt naar dat complete beeld. Bij een afwijkende SHBG kan een huisarts aanvullend onderzoek doen, bijvoorbeeld naar geslachtshormonen, schildklierfunctie of tekenen van insulineresistentie, en bij vrouwen met klachten verder onderzoek naar PCOS. Op basis daarvan wordt bepaald of er een onderliggende oorzaak is. De SHBG Test biedt het inzicht waarmee je een goed onderbouwd huisartsbezoek kunt voorbereiden of waarmee je je hormonale balans kunt volgen.