De calciumscore: wat de scan meet en betekent

Wat is een calciumscore?

Een calciumscore, ook wel coronaire calciumscore of CAC-score genoemd, is een uitkomst van een speciale CT-scan van het hart. De scan brengt in beeld hoeveel kalk er in de wand van de kransslagaders zit, de bloedvaten die de hartspier van zuurstof voorzien.

Die kalk is geen toeval. Verkalking in de vaatwand is een direct, zichtbaar teken van aderverkalking. In gevorderde plaque slaat kalk neer, en hoe meer kalk de scan vindt, hoe meer verkalkte plaque er is opgebouwd. De calciumscore vertaalt die hoeveelheid kalk naar een getal, zodat het meetbaar en vergelijkbaar wordt.

De calciumscore zegt iets over de hoeveelheid verkalkte plaque, niet over of een bloedvat op dit moment vernauwd of afgesloten is. Het is een risicomaat, geen diagnose van een acuut probleem.

Waarom een calciumscore belangrijk kan zijn

De waarde van een calciumscore zit in wat verkalkte plaque vertelt over je risico. Aderverkalking verloopt jarenlang zonder klachten. Een calciumscore maakt dat onzichtbare proces zichtbaar, nog voordat er symptomen zijn.

De score is vooral nuttig in situaties waarin het risico onduidelijk is. Bij iemand met een gemiddeld risico op grond van leeftijd, bloeddruk en cholesterol kan een calciumscore de doorslag geven: een score van nul wijst op een laag risico, terwijl een hoge score laat zien dat er meer aan de hand is dan de andere factoren deden vermoeden. Dat kan helpen bij de afweging of en hoe intensief behandeling, zoals leefstijl of medicatie, nodig is.

Of een calciumscore in jouw situatie zinvol is, is een afweging voor je arts. De scan is niet voor iedereen nuttig en hoort daarom bij voorkeur op medische indicatie te worden gemaakt, na overleg.

Hoe werkt de scan?

Een calciumscore-scan is een snelle, niet-belastende vorm van CT-onderzoek. Zo verloopt het in de praktijk.

De totale afspraak duurt doorgaans kort. De stralingsbelasting van een calciumscore-scan is laag, vergelijkbaar met een beperkte hoeveelheid achtergrondstraling. Je arts of het centrum kan je hierover precies informeren.

Wat betekenen de uitslagen?

De uitslag van een calciumscore is een getal: de Agatston-score. Hoe hoger het getal, hoe meer verkalkte plaque er is gevonden en hoe hoger het bijbehorende risico. Onderstaande indeling wordt veel gebruikt als globale richtlijn.

Belangrijk: deze indeling is een algemene richtlijn, geen persoonlijke uitslag. De betekenis van jouw score hangt ook af van je leeftijd en geslacht. Dezelfde score is bij een jonger iemand zorgwekkender dan bij een ouder iemand, omdat verkalking met de leeftijd toeneemt. Daarom wordt de score vaak ook uitgedrukt als percentiel: hoe jouw score zich verhoudt tot leeftijdgenoten.

Waar laat je een calciumscore maken?

Een calciumscore wordt gemaakt met een CT-scanner en kan daarom alleen worden uitgevoerd in een centrum dat over die apparatuur beschikt. In Nederland kun je daarbij denken aan:

• Ziekenhuizen, op de afdeling radiologie, vrijwel altijd na verwijzing door een arts.
• Gespecialiseerde diagnostische centra en klinieken die hart- en vaatonderzoek aanbieden, soms ook zonder verwijzing als zelf aangevraagd onderzoek.

De gebruikelijke en verstandige route loopt via je huisarts. Die kan beoordelen of een calciumscore in jouw situatie zinvol is en je zo nodig gericht doorverwijzen. Een calciumscore op eigen initiatief laten maken kan, maar het is verstandig de uitkomst hoe dan ook met een arts te bespreken, omdat de uitslag alleen waarde heeft als die in je volledige risicoprofiel wordt geplaatst.

Wat kost een calciumscore?

Een veelgestelde vraag is wat een calciumscore kost. Hier past een eerlijk antwoord: de prijs varieert en is niet in één bedrag te vangen. Wat je betaalt hangt af van een paar dingen.

• Verwijzing en vergoeding. Wordt de scan op medische indicatie via een arts aangevraagd, dan kan vergoeding vanuit de basisverzekering aan de orde zijn, rekening houdend met je eigen risico. Dit is afhankelijk van je situatie en polis.
• Zelf aangevraagd onderzoek. Laat je een calciumscore zonder medische indicatie maken, bijvoorbeeld als preventieve check, dan wordt dit doorgaans niet vergoed en betaal je het zelf.
• Waar je het laat doen. Tussen ziekenhuizen en particuliere klinieken bestaan prijsverschillen.

Omdat de bedragen per centrum en per situatie verschillen, en omdat tarieven veranderen, is de enige betrouwbare manier om de actuele prijs te kennen: navraag doen bij het specifieke ziekenhuis of de kliniek, en bij je zorgverzekeraar checken wat in jouw geval vergoed wordt. Wees voorzichtig met losse bedragen die online circuleren, die zijn vaak verouderd of niet representatief.

Calciumscore en bloedonderzoek: oorzaak en gevolg

Een calciumscore en bloedonderzoek meten allebei iets over aderverkalking, maar ze kijken naar een ander moment in hetzelfde proces. Ze zijn geen concurrenten, ze vullen elkaar aan.

Daarin zit precies de waarde van de combinatie. Een calciumscore vertelt je waar je nú staat qua opgebouwde schade. Bloedonderzoek vertelt je of het proces nog steeds wordt aangejaagd, en het is het instrument om te volgen of je aanpak werkt. Je kunt je verkalking niet wegnemen, maar je kunt wel je risicofactoren meten, aanpakken en bijsturen.

De relevante bloedwaarden bij aderverkalking zijn LDL, ApoB, Lp(a), triglyceriden, HDL, HbA1c en hsCRP.

Voor een eerste beeld van die risicofactoren is de hart en vaatziekten test een laagdrempelige start, die je thuis met een vingerprik doet. Wil je je risicofactoren structureel volgen, ook na een eventuele calciumscore, dan is Coolioo 360 daarvoor gebouwd: twee metingen per jaar, met je waardes in trendvorm in een persoonlijk dashboard. Dit vervangt een calciumscore of de beoordeling door je arts niet, maar geeft je inzicht in de oorzaakkant van het verhaal.