Bloedonderzoek ASAT

Wat meet een ASAT bloedonderzoek?

ASAT staat voor aspartaat-aminotransferase, ook wel AST of SGOT genoemd. Het is een enzym dat, net als ALAT, betrokken is bij de stofwisseling van aminozuren. Het cruciale verschil is de verdeling over het lichaam. ASAT bevindt zich niet alleen in levercellen, maar ook in hoge concentraties in spiercellen (skeletspiercellen en hartspier) en in mindere mate in nieren en rode bloedcellen.

Die bredere verspreiding maakt ASAT minder leverspecifiek dan ALAT. Een verhoogde ASAT kan afkomstig zijn uit de lever, maar ook uit beschadigde spieren na intensieve sportbeoefening of een hartinfarct. Om de bron van een ASAT verhoging te bepalen, wordt ASAT vrijwel altijd samen met ALAT en soms ook CK (een spierschademarker) beoordeeld.

De verhouding ASAT ten opzichte van ALAT, de De Ritis ratio, is een klassiek hulpmiddel in de leverdiagnostiek. Bij alcoholische leverziekte is ASAT doorgaans meer dan tweemaal zo hoog als ALAT, omdat alcohol specifiek de mitochondriale ASAT vrijmaakt. Bij virale hepatitis of NASH is ALAT juist hoger dan ASAT, waardoor de ratio onder 1 uitkomt.

Wanneer wordt ASAT bepaald?

• Leverdiagnostiek: onderdeel van elk standaard leveronderzoek naast ALAT, gamma-GT en AF
• Vermoeden van alcoholische leverziekte, waarbij de ASAT/ALAT ratio diagnostisch waardevol is
• Vermoeden van spierschade of myopathie, in combinatie met CK
• Cardiale screening bij vermoeden van acuut coronair syndroom, hoewel troponine de voorkeur heeft als hartschademarker
• Monitoring bij statinegebruik, waarbij zowel lever- als spierschade een rol kan spelen
• Bijwerkingencontrole bij medicijnen die zowel lever als spieren kunnen belasten

Hoe verloopt het ASAT onderzoek?

ASAT wordt bepaald uit een bloedmonster via een gewone bloedafname of vingerprik. Nuchter zijn is niet strikt vereist. Wel is het belangrijk te weten dat intensieve lichamelijke inspanning ASAT tijdelijk sterk kan verhogen vanwege spierschade. Een zware training de dag voor de test kan een vals-positief leverresultaat geven.

Als je regelmatig intensief sport, vermeld dit dan bij het insturen van je monster. Een herhaling van de bloedafname na een rustperiode van enkele dagen kan dan zinvol zijn om een permanent verhoogde ASAT te onderscheiden van een tijdelijke sportgerelateerde verhoging.

Via Coolioo is ASAT onderdeel van de Lever Test. De uitslag is binnen 1 tot 3 werkdagen beschikbaar in je persoonlijk dashboard.

Wat vertelt de ASAT uitslag?

De normaalwaarden voor ASAT liggen doorgaans tussen 10 en 40 U/L, maar variëren per laboratorium en geslacht. Meer over de referentiewaarden lees je op de pagina alle bloedwaardes.

ASAT verhoogd, ALAT normaal of minder verhoogd

Dit patroon wijst eerder op een spieroorzaak dan op leverziekte. CK bepaling is dan aangewezen. Als ASAT meer dan tweemaal ALAT bedraagt bij een patiënt met alcoholgebruik, past dit bij alcoholische hepatitis.

ASAT en ALAT beide verhoogd, ASAT lager dan ALAT

Dit patroon past bij niet-alcoholische leverziekte: virale hepatitis, NASH of medicatieschade. De lever is de voornaamste bron van beide verhogingen.

ASAT en ALAT sterk verhoogd (meer dan 10 keer normaalwaarde)

Dit duidt op massale levercelbeschadiging, ongeacht de ratio. Acute hepatitis, ischemische leverschade of paracetamolintoxicatie zijn urgente overwegingen.

ASAT normaal na behandeling

Na stoppen van een leverbelastend medicijn of na alcoholabstinentie daalt ASAT doorgaans snel, sneller dan ALAT. Een blijvend verhoogde ASAT na weken abstinentie vraagt om nader onderzoek.

Samenhang met andere markers

• ALAT: de De Ritis ratio (ASAT/ALAT) is het centrale interpretatiekader. Ratio boven 2 bij alcoholgebruik is diagnostisch sterk voor alcoholische hepatitis
• CK (creatinekinase): bij sterk verhoogde ASAT met normaal of minder verhoogde ALAT is CK de sleuteltest om spierschade als bron te bevestigen
• Troponine: bij vermoeden van hartschade is troponine specifieker dan ASAT voor hartcelschade
• Gamma-GT: een verhoogde gamma-GT naast ASAT sterkt het vermoeden van alcoholische oorzaak
• LDH: aspecifieke celschademarker die mee kan stijgen bij alle bovenstaande oorzaken