Bloedonderzoek ALAT

Wat meet een ALAT bloedonderzoek?

ALAT staat voor alanine-aminotransferase, ook wel ALT of SGPT genoemd. Het is een enzym dat een rol speelt in de stofwisseling van aminozuren, de bouwstenen van eiwitten. ALAT bevindt zich in hoge concentraties in de cytoplasma van levercellen, en in veel kleinere hoeveelheden in spiercellen en nieren.

Wanneer levercellen beschadigd raken door ontsteking, vergiftiging of zuurstoftekort, verliest de celmembraan zijn integriteit. De inhoud van de cel, inclusief ALAT, stroomt het bloed in. Een verhoogde ALAT in het serum is daarmee een directe weerspiegeling van actieve levercelbeschadiging.

Omdat ALAT zo sterk overweegt in de lever en nauwelijks in andere weefsels voorkomt, is het de meest leverspecifieke marker in het standaard bloedonderzoek. Dat maakt het het eerste referentiepunt bij elke verdenking op leverproblematiek. Ter vergelijking: ASAT, het verwante enzym, komt ook voor in spiercellen en is daardoor minder leverspecifiek.

Wanneer wordt ALAT bepaald?

ALAT wordt bepaald in vrijwel alle situaties waarbij leverproblematiek mogelijk is. Het is standaard opgenomen in elk leveronderzoek en in de meeste algemene bloedpakketten.

Diagnostische indicaties

• Klachten van vermoeidheid, geelzucht, rechterbovenbuikpijn of donkere urine
• Vermoeden van virale hepatitis B of C
• Vermoeden van auto-immuunhepatitis bij vrouwen met aspecifieke klachten en verhoogde ontstekingsmarkers
• Vermoeden van leververvetting bij overgewicht, type 2 diabetes of het metabool syndroom

Monitoring en controle

• Langdurig gebruik van medicijnen die de lever kunnen belasten: statines, paracetamol in hoge doses, methotrexaat, isoniazide
• Overmatig of langdurig alcoholgebruik
• Bekende chronische leverziekte ter bewaking van het beloop

Hoe verloopt het ALAT onderzoek?

ALAT wordt bepaald uit een bloedmonster. Via een vingerprik thuis is voldoende materiaal beschikbaar. Nuchter zijn is niet strikt verplicht voor ALAT alleen, maar wordt aanbevolen als het onderdeel is van een uitgebreider leveronderzoek.

Er zijn een aantal factoren die de ALAT waarde tijdelijk kunnen beïnvloeden. Intensieve lichamelijke inspanning in de 24 uur voor de bloedafname kan ALAT licht verhogen door microscopische spierschade. Paracetamol in therapeutische doses (maximaal 4 gram per dag) verhoogt ALAT doorgaans niet, maar overdosering leidt tot een spectaculaire ALAT stijging als teken van ernstige leverschade. Vermeld medicatiegebruik en recente inspanning bij het insturen van je monster.

Via Coolioo kun je ALAT thuis laten bepalen als onderdeel van de ALAT Test of als onderdeel van de Lever Test. De uitslag is binnen 1 tot 3 werkdagen beschikbaar in je persoonlijk dashboard.

Wat vertelt de ALAT uitslag?

De normaalwaarden voor ALAT verschillen per laboratorium en per geslacht. Mannen hebben doorgaans een hogere bovengrens (circa 45 U/L) dan vrouwen (circa 34 U/L). Meer over de specifieke referentiewaarden lees je op de pagina ALAT waarde uitleg.

Licht verhoogde ALAT: 1 tot 3 keer de normaalwaarde

Dit is de meest voorkomende bevinding bij een toevallig ontdekte ALAT verhoging. Mogelijke oorzaken zijn leververvetting door overgewicht of insulineresistentie, matig alcoholgebruik, medicatie of recente intensieve inspanning. Herhaling van de test na enkele weken, gecombineerd met leefstijladviezen, is de eerste stap.

Matig verhoogde ALAT: 3 tot 10 keer de normaalwaarde

Dit vraagt om nader onderzoek naar de oorzaak. Virale hepatitis, auto-immuunhepatitis, ernstige NASH en medicatieschade zijn de voornaamste overwegingen.

Sterk verhoogde ALAT: meer dan 10 keer de normaalwaarde

Een ALAT van meer dan tien maal de normaalwaarde wijst op massale levercelbeschadiging. Acute virale hepatitis, ischemische hepatitis (shock lever), paracetamolintoxicatie of ernstige auto-immuunhepatitis zijn de meest urgente diagnoses. Dit vraagt om onmiddellijke medische beoordeling.

De De Ritis ratio

De verhouding ASAT ten opzichte van ALAT geeft aanvullende informatie. Een ratio boven 2 wijst op alcoholische oorzaak. Een ratio onder 1, waarbij ALAT hoger is dan ASAT, past meer bij virale hepatitis of NASH.

Samenhang met andere levermarkers

• ASAT: verwant enzym, minder leverspecifiek. De verhouding ASAT/ALAT (De Ritis ratio) helpt bij het bepalen van de oorzaak van de verhoging
• Gamma-GT: gevoelig voor alcoholgebruik; een verhoogde gamma-GT naast een verhoogde ALAT sterkt het vermoeden van alcoholische oorzaak
• Alkalische fosfatase: verhoogd bij galwegproblematiek; een gelijktijdige verhoging van ALAT en AF wijst op hepatobiliaire ziekte
• Albumine en bilirubine: functiemarkers die pas afwijken bij ernstige leverziekte; normaal albumine bij verhoogde ALAT duidt op intact leverreserve
• CK (creatinekinase): als ALAT licht verhoogd is maar ASAT sterk verhoogd, is een CK bepaling zinvol om spierschade als bron te bevestigen of uit te sluiten