Bloedonderzoek vitamines

Bloedonderzoek calcium

Calcium is het meest voorkomende mineraal in het lichaam. Het is essentieel voor botten, spiersamentrekking, zenuwgeleiding en bloedstolling. Een calcium bloedtest meet de serumspiegels en opspoort hypercalciëmie (te hoog) of hypocalciëmie (te laag), die beide ernstige klachten veroorzaken.

Bekijk de Calcium Test Monitor je vitamines continu

Wat wordt gemeten? Serum calcium (totaal en eventueel gecorrigeerd voor albumine): maat voor de calciumhuishouding

Nuchter nodig? Nee, nuchter zijn is niet vereist

Uitslag beschikbaar Binnen 1 tot 3 werkdagen in je persoonlijk Coolioo dashboard

Wat meet een calcium bloedonderzoek?

Calcium is het meest voorkomende mineraal in het menselijk lichaam. Ongeveer 99 procent van het calcium bevindt zich in het skelet, waar het structurele stevigheid biedt. Het resterende 1 procent circuleert in het bloed en de weefsels en is betrokken bij essentiële processen als spiersamentrekking, zenuwprikkeling, de hartslagregulatie en de bloedstolling.

Serum calcium bestaat uit drie fracties: ionisch (vrij) calcium (circa 50 procent), aan albumine gebonden calcium (circa 40 procent) en aan andere anionen gebonden calcium (circa 10 procent). Alleen het ionisch calcium is biologisch actief. Het totale serum calcium dat doorgaans wordt gemeten omvat alle drie de fracties. Omdat een groot deel gebonden is aan albumine, is het totale calcium sterk afhankelijk van de albumineconcentratie. Bij een laag albumine is het totale calcium laag, ook als het actieve ionische calcium normaal is. Dit heet pseudohypocalciëmie.

Om dit te compenseren wordt het calcium gecorrigeerd voor albumine via de formule: gecorrigeerd calcium = gemeten calcium + 0,02 × (40 minus albumine in g/L). Alternatiefmeting van geïoniseerd calcium geeft direct de biologisch actieve fractie.

De calciumbalans wordt strak gereguleerd door drie hormonen: PTH (parathormoon) verhoogt calcium door botafbraak en renale terugresorptie te stimuleren. Vitamine D verhoogt de calciumopname in de darm. Calcitonine (aangemaakt door de schildklier) remt botafbraak en verlaagt calcium, maar heeft in de klinische praktijk een beperkte rol.

Wanneer wordt calcium bepaald?

Vermoeden van te hoog calcium (hypercalciëmie)

Moeheid, dorst, veel plassen en obstipatie als klassieke symptomen van hypercalciëmie
Nierstenen, met name recidiverende calciumoxalaatstenen
Toevalsbevinding bij algemeen bloedonderzoek bij klachten als vermoeidheid, depressie of cognitieve achteruitgang
Vermoeden van primair hyperparathyreoïdie (bijschildklieradenoom) of maligniteit als voornaamste oorzaken van hypercalciëmie

Vermoeden van te laag calcium (hypocalciëmie)

Tintelingen rondom de mond en in de handen en voeten (parasthesieën)
Spierkrampen, spiertrekkingen of tetanie
Na bijschildklieroperatie of na totale schildklieroperatie waarbij de bijschildklieren meegenomen zijn
Ernstig vitamine D tekort of magnesiumtekort

Hoe verloopt het calcium onderzoek?

Calcium wordt bepaald uit een bloedmonster. Nuchter zijn is niet vereist. Via een vingerprik thuis is voldoende materiaal beschikbaar. Bij afwijkende albuminewaarden wordt het calcium gecorrigeerd voor albumine voor een betrouwbare interpretatie.

Langdurige afklemming van de arm met een tourniquet voor de bloedafname kan het calcium tijdelijk verhogen door hemoconcentratie. De standaard vingerprikprocedure bij Coolioo minimaliseert dit effect. Bij twijfelgevallen is meting van ionisch calcium in een arterieel of veneus monster de meest betrouwbare methode.

Magnesiumtekort vermindert de PTH-aanmaak en daarmee de calciumregulatie. Bij persisterende hypocalciëmie die niet herstelt met calciumsuppletie, is magnesiumtekort een veelvoorkomende en behandelbare oorzaak.

Wat vertelt de calcium uitslag?

De normaalwaarden voor totaal serum calcium liggen doorgaans tussen 2,15 en 2,55 mmol/L. Bij afwijkende albumine wordt het gecorrigeerde calcium beoordeeld.

Hoog calcium: hypercalciëmie

Meer dan 80 procent van alle gevallen van hypercalciëmie wordt veroorzaakt door primair hyperparathyreoïdie (bijschildklieradenoom) of maligniteit met botmetastasen of PTHrP-productie. Een licht verhoogd calcium bij verder goede gezondheid past doorgaans bij primair hyperparathyreoïdie. Een snel stijgend calcium bij een bekende maligniteit is een oncologische urgentie.

Laag calcium: hypocalciëmie

De meest voorkomende oorzaken zijn vitamine D tekort, hypoparathyreoïdie na operatie en magnesiumtekort. De behandeling is gericht op de onderliggende oorzaak plus calciumsuppletie en vitamine D suppletie.

Samenhang met andere markers

Vitamine D: essentieel voor calciumopname in de darm; ernstig vitamine D tekort veroorzaakt hypocalciëmie en verhoogd PTH (secundair hyperparathyreoïdie)
PTH (parathormoon): de voornaamste calciumregulator; hoog PTH bij hoog calcium wijst op primair hyperparathyreoïdie; hoog PTH bij laag calcium op vitamine D tekort of nierfalen
Albumine: calcium corrigeren voor albumine is essentieel voor een betrouwbare interpretatie van totaal calcium
Magnesium: magnesiumtekort onderdrukt PTH-aanmaak en veroorzaakt zo hypocalciëmie die resistent is voor calciumsuppletie zonder magnesiumcorrectie
Fosfaat: reciprook aan calcium gereguleerd door PTH en vitamine D; hoog fosfaat bij laag calcium wijst op nierfalen of hypoparathyreoïdie

Veelgestelde vragen

Wat zijn de symptomen van een te hoog calcium?

Een klassiek geheugensteuntje is "bones, stones, groans and psychic moans": botpijn, nierstenen, maagklachten (obstipatie, misselijkheid) en psychische klachten (depressie, concentratieproblemen, verwardheid). Lichte hypercalciëmie geeft doorgaans alleen moeheid en dorst.

Kan ik calcium thuis laten meten?

Ja. Via Coolioo kun je de Calcium Test thuis uitvoeren via een vingerprik, zonder verwijzing. De uitslag is binnen 1 tot 3 werkdagen beschikbaar in je dashboard.

Is calciumsuppletie zinvol bij osteoporose?

Calciumsuppletie heeft beperkt bewijs voor fractuurpreventiebij osteoporose, tenzij de inname via voeding duidelijk onder de aanbevolen hoeveelheid ligt. Vitamine D suppletie heeft een sterker bewijs bij ouderen met een tekort. Bisfosfonaten zijn de voornaamste medicamenteuze behandeling. Overleg met een arts over de individuele indicatie.

Wanneer moet ik mijn calcium laten controleren?

Bij klachten die passen bij hypercalciëmie of hypocalciëmie, bij bijschildklierziekte of -operatie, bij gebruik van hoge doses calciumsupplementen op langere termijn, en bij vitamine D suppletie in hoge doses ter uitsluiting van hypercalciëmie.

Wat is het verband tussen calcium en vitamine D?

Vitamine D is essentieel voor de opname van calcium in de darm. Zonder voldoende vitamine D wordt minder dan 15 procent van het ingenomen calcium geabsorbeerd. Bij vitamine D tekort reageert het lichaam met verhoogde PTH-productie om calcium uit het bot te mobiliseren, wat leidt tot botverlies.