Bloedonderzoek magnesium

Wat meet een magnesium bloedonderzoek?

Magnesium is het vierde meest voorkomende mineraal in het menselijk lichaam en de tweede meest voorkomende intracellulaire kation. Het speelt een rol als cofactor in meer dan 300 enzymatische reacties, waaronder de ATP-productie (energiemetabolisme), de DNA- en eiwitaanmaak, de spiersamentrekking en de zenuwgeleiding. Magnesium is ook noodzakelijk voor de activering van vitamine D naar zijn actieve vorm en voor de regulering van calcium en kalium.

Van de totale magnesiumvoorraad in het lichaam bevindt zich slechts ongeveer 1 procent in het bloed; de rest zit in botten (60 procent) en in de cellen van spieren en weke delen (39 procent). Dit maakt serum magnesium een onvolmaakte maat voor de werkelijke magnesiumstatus: een normaal serum magnesium sluit een intracellulair magnesiumtekort niet uit. Toch is serum magnesium de standaard maat in de klinische praktijk, omdat de alternatieven (intracellulair magnesium, magnesiumretentietest) te omslachtig zijn voor routinegebruik.

De nieren zijn de voornaamste regulator van de magnesiumbalans. Bij een overvloed scheiden de nieren meer magnesium uit; bij een tekort wordt de uitscheiding gereduceerd. Bij nierproblemen kan dit regulatiemechanisme falen, met als gevolg gevaarlijk lage of hoge magnesiumspiegels.

Wanneer wordt magnesium bepaald?

Klachten van magnesiumtekort

• Spierkrampen, spiertrillingen of rusteloze benen, met name 's nachts
• Trillen van de oogleden (fasciculaties)
• Hartkloppingen of onregelmatige hartslag
• Aanhoudende vermoeidheid, prikkelbaarheid of angstklachten
• Hoofdpijn of migraine: magnesium speelt een rol bij de regulering van de bloedvaattonus

Risicogroepen

• Langdurig gebruik van diuretica (plasabletten), die magnesiumverlies via de nieren verhogen
• Diabetes mellitus: verhoogde glucosurie verhoogt ook het magnesiumverlies via de nieren
• Chronisch overmatig alcoholgebruik: alcohol verhoogt de renale magnesiumexcretie
• Malabsorptie door darmaandoeningen: de ziekte van Crohn, coeliakie, diarree
• Gebruik van protonpompremmers: langdurig gebruik verlaagt de magnesiumopname in de darm

Hoe verloopt het magnesium onderzoek?

Serum magnesium wordt bepaald uit een bloedmonster. Nuchter zijn is niet vereist. Via een vingerprik thuis is voldoende materiaal beschikbaar. De meting is stabiel en weinig beïnvloed door recente voeding.

Een aandachtspunt is de beperktheid van serum magnesium als maat voor de totale magnesiumstatus. Iemand met een chronisch marginale magnesiumbalans kan langdurig klachten hebben terwijl serum magnesium nog normaal is, omdat het lichaam prioriteit geeft aan het handhaven van de serumconcentratie door magnesium uit botten en spieren te mobiliseren. Dit betekent dat bij sterke klinische verdenking een proefbehandeling met magnesiumsuppletie zinvol kan zijn, zelfs bij een normaal serum magnesium.

Hemolysering van het bloedmonster (celbeschadiging tijdens verwerking) verhoogt magnesium kunstmatig, omdat magnesium intracellulaire vrijkomt. Het laboratorium geeft dit aan als de meting onbetrouwbaar is door hemolyse.

Wat vertelt de magnesium uitslag?

De normaalwaarden voor serum magnesium liggen doorgaans tussen 0,70 en 1,05 mmol/L. Meer over de specifieke referentiewaarden lees je op de pagina magnesium waarde uitleg.

Verlaagd magnesium (hypomagnesiëmie)

Serum magnesium onder 0,70 mmol/L vraagt om correctie. Lichte tekorten worden behandeld met orale suppletie (magnesiumcitraat of -glycinaat worden doorgaans beter verdragen dan magnesiumoxide). Bij ernstige hypomagnesiëmie (onder 0,50 mmol/L) met hartritmestoornissen is intraveneuze magnesiumtoediening noodzakelijk.

Verhoogd magnesium (hypermagnesiëmie)

Een sterk verhoogd magnesium treedt vrijwel altijd op bij nierfalen, wanneer de renale uitscheiding tekortschiet. Symptomen zijn spierzwakte, lage bloeddruk en bij ernstige verhoging ademhalingsdepressie. Ook overmatig gebruik van magnesiumhoudende laxantia bij verminderde nierfunctie kan dit veroorzaken.

Samenhang met andere markers

• Kalium: hypomagnesiëmie gaat vrijwel altijd gepaard met hypokaliëmie; magnesium is nodig voor de werking van het Na/K-ATPase pomp dat kalium in de cel houdt; zonder magnesiumcorrectie herstelt kalium niet
• Calcium: ernstig magnesiumtekort onderdrukt de PTH-aanmaak, wat leidt tot hypocalciëmie die resistent is voor calciumsuppletie zonder magnesiumcorrectie
• Vitamine D: magnesium is een essentiële cofactor voor de enzymactiviteit die vitamine D activeert; bij magnesiumtekort is vitamine D suppletie minder effectief
• Creatinine: bij verminderde nierfunctie is het risico op hypermagnesiëmie verhoogd, met name bij gebruik van magnesiumhoudende medicijnen of supplementen