Bloedonderzoek bloedbeeld

Bloedonderzoek EDTA

EDTA is het anticoagulans dat wordt gebruikt in de paarse bloedbuisjes voor bloedbeeldonderzoek. Het voorkomt stolling zonder de cellen te beschadigen, zodat ze intact kunnen worden geteld en gedifferentieerd. Begrijpen hoe EDTA werkt helpt bij het interpreteren van bepaalde laboratoriumartefacten.

Bekijk de Basis Check Monitor je lijf continu

Wat wordt gemeten? EDTA is geen marker maar een anticoagulans voor de bewaring van bloed voor celtellingen

Nuchter nodig? Nee, nuchter zijn is niet vereist

Uitslag beschikbaar Binnen 1 tot 3 werkdagen in je persoonlijk Coolioo dashboard

Wat is EDTA en waarvoor wordt het gebruikt?

EDTA staat voor ethyleendiaminetetraazijnzuur (ethylenediaminetetraacetic acid). Het is een chelaatvormer: een molecuul dat calciumionen bindt en daarmee de stollingscascade blokkeert. Bloed dat in een EDTA-buis wordt opgevangen, stolt niet, zodat het volledig intact naar het laboratorium kan worden gestuurd voor celtellingen en bloedbeeldanalyse.

De bloedbuisjes voor bloedbeeldonderzoek zijn eenvoudig te herkennen: ze hebben een paarse of lavendelkleurige dop. Andere buisjes hebben andere kleuren: de groene dop bevat heparine (voor plasmaonderzoek), de rode of gele dop bevat geen anticoagulans (voor serumonderzoek) en de blauwe dop bevat citraat (voor stollingsbepaling).

EDTA-bloed is geschikt voor: volledig bloedbeeld met differentiatie, hemoglobine, hematocriet, trombocytenaantal, bloedgroepbepaling, HbA1c meting en bepaalde moleculaire diagnostiek. Het is niet geschikt voor calciumbepalingen, omdat EDTA calcium bindt en zo de calcium-uitslag sterk verlaagt.

Wat zijn EDTA-gerelateerde laboratoriumartefacten?

Kennis van EDTA is nuttig omdat het twee bekende artefacten veroorzaakt die kunnen leiden tot verwarring bij de interpretatie van de uitslag.

EDTA-geïnduceerde pseudotrombocytopenie

Bij circa 0,1 procent van de bevolking veroorzaakt EDTA trombocyten-aggregatie in vitro: de bloedplaatjes klonteren samen in het buisje, waardoor de cellteller een vals laag trombocytenaantal rapporteert. Dit heeft geen klinische betekenis. Herhaling van de meting in een citraatbuis of beoordeling van een bloeduitstrijkje toont de klonters en geeft het werkelijke trombocytenaantal.

EDTA-afhankelijke cold agglutinins

Bij sommige mensen klonteren rode bloedcellen bij kamertemperatuur in EDTA, wat tot een vals verhoogd MCV en vals verlaagd erytrocytenaantal leidt. Incubatie van het monster bij 37 graden Celsius voorafgaand aan de meting lost dit op.

Hoe verloopt bloedafname voor EDTA-onderzoek?

Bij de Coolioo thuistest wordt het bloedmonster via een vingerprik afgenomen in een klein EDTA-buisje. Na afname wordt het buisje voorzichtig gemengd (8 tot 10 keer kantelen) om het EDTA goed te verdelen en stolling te voorkomen. Het monster wordt vervolgens direct opgestuurd naar het laboratorium voor analyse.

Tijdigheid is belangrijk: EDTA-bloed moet bij voorkeur binnen 24 uur worden geanalyseerd voor de meest betrouwbare celtellingen. Na langere bewaring treden celveranderingen op die de differentiatie minder betrouwbaar maken. De Coolioo instructies specificeren de maximale bewaartijd en opslagcondities.

Wat meet EDTA-bloed?

EDTA-bloed is de standaard voor alle cellulaire bloedbepalingen. De volgende onderzoeken worden standaard uit een EDTA-buis bepaald:

Volledig bloedbeeld: hemoglobine, hematocriet, erytrocyten, MCV, MCH, MCHC, leukocyten met differentiatie, trombocyten
HbA1c: het geglycosyleerde hemoglobine dat de gemiddelde bloedsuiker over de afgelopen 3 maanden weerspiegelt
Bloedgroep en resusbepaling
Directe antiglobulinetest (Coombs test) bij vermoeden van auto-immune hemolytische anemie

Samenhang met andere diagnostische buisjes

Citraatbuis (blauwe dop): voor stollingsbepaling (PT/INR, APTT); citraat bindt calcium reversibel, minder sterk dan EDTA
Heparinebuis (groene dop): voor plasmaonderzoek van enzymen, elektrolyten en hormonen; niet geschikt voor celtellingen
Serumbuis (rode/gele dop): geen anticoagulans; bloed stolt, serum wordt afgedraaid; voor de meeste serumchemiebepalingen
Fluoride/oxalaat buis (grijze dop): voor glucosebepaling; verhindert glycolyse in het monster

Veelgestelde vragen

Waarom heeft de bloedbuisje voor bloedbeeldonderzoek een paarse dop?

De paarse dop geeft aan dat het buisje EDTA bevat, het anticoagulans voor bloedbeeldonderzoek. Andere anticoagulantia en geen anticoagulans zijn te herkennen aan andere dopkleuren: groen voor heparine, blauw voor citraat, rood of geel voor serum.

Wat is pseudotrombocytopenie en hoe wordt het ontdekt?

Pseudotrombocytopenie is een vals laag trombocytenaantal doordat trombocyten samenklonteren in het EDTA-buisje. Het laboratorium ontdekt dit door het bloedmonster te herhalen in een citraatbuis of door een uitstrijkje te beoordelen. De klonters zijn zichtbaar en het werkelijke trombocytenaantal is normaal.

Kan calcium worden gemeten uit een EDTA-buis?

Nee. EDTA bindt calcium, waardoor het calcium in het EDTA-buisje extreem laag is en niet representatief voor de werkelijke calciumspiegel. Calcium wordt bepaald uit een heparine- of serumbuis.

Hoe snel moet EDTA-bloed worden geanalyseerd?

Bij voorkeur binnen 24 uur na afname. Na langere bewaring treden celveranderingen op. Bij de Coolioo thuistest wordt het monster direct opgestuurd om tijdige analyse te garanderen.

Waarvoor staat EDTA?

EDTA staat voor ethyleendiaminetetraazijnzuur. Het is een chelaatvormer die calciumionen bindt en daarmee de stollingscascade blokkeert, zodat bloed vloeibaar blijft voor celtellingen.