Bloedonderzoek leukocyten

Wat meet een leukocyten bloedonderzoek?

Leukocyten zijn de witte bloedcellen, de schildwachten van het immuunsysteem. In tegenstelling tot rode bloedcellen bevatten leukocyten een celkern en zijn ze in staat zich actief te bewegen door weefsel. Ze worden aangemaakt in het beenmerg (myeloïde lijn) en deels in de lymfeklieren en milt (lymfoïde lijn).

Het leukocytenonderzoek meet het totale aantal witte bloedcellen per liter bloed. Een normaal leukocytenaantal bij een volwassene ligt tussen 4,0 en 10,0 miljard per liter (4 tot 10 x 10⁹/L). Dit getal op zichzelf geeft echter een onvolledig beeld: de verdeling over de verschillende celtypen (de differentiatie) is diagnostisch minstens zo belangrijk als het totale aantal.

De vijf hoofdtypen leukocyten zijn: neutrofielen (60 tot 70 procent, eerste linie bij bacteriële infectie), lymfocyten (20 tot 30 procent, adaptieve immuniteit bij virale infectie), monocyten (2 tot 8 procent, fagocytose en macrofaagfunctie), eosinofielen (1 tot 4 procent, allergie en parasieten) en basofielen (0 tot 1 procent, allergische reacties).

Wanneer wordt leukocytenaantal bepaald?

• Vermoeden van bacteriële infectie: verhoogde leukocyten, met name neutrofielen met linksverschuiving (toename van stafkernige vormen)
• Vermoeden van virale infectie: normale of licht verhoogde leukocyten met relatieve lymfocytose
• Monitoring bij chemotherapie, immunosuppressiva of andere medicijnen die het beenmerg onderdrukken
• Vermoeden van leukemie: abnormaal hoge of lage leukocyten, zeker gecombineerd met anemie en trombocytopenie
• Vermoeden van auto-immuunziekte waarbij leukocytenverlaagd kan zijn
• Onderdeel van elk volledig bloedbeeldonderzoek

Hoe verloopt het leukocyten onderzoek?

Het leukocytenaantal wordt bepaald via een geautomatiseerde cellteller uit een EDTA-bloedmonster. Via een vingerprik thuis is voldoende materiaal beschikbaar. Nuchter zijn is niet vereist.

Intensieve lichamelijke inspanning verhoogt leukocyten tijdelijk door demarginalisatie: leukocyten die langs de vaatwand hangen komen in de circulatie. Dit kan na een zware training een verhoging van 50 tot 100 procent geven, zonder infectie. Stress en corticosteroïdmedicatie verhogen ook leukocyten via dezelfde mechnanisme. Roken verhoogt leukocyten chronisch licht.

Een volledig leukocytenonderzoek omvat altijd ook de differentiatie: de verdeling over de vijf celtypen. De meeste laboratoria bepalen dit automatisch als aanvulling op het totale leukocytenaantal.

Wat vertelt de leukocyten uitslag?

De normaalwaarden voor leukocyten liggen doorgaans tussen 4,0 en 10,0 x 10⁹/L. Meer over de specifieke grenswaarden lees je op de pagina leukocyten waarde uitleg.

Verhoogde leukocyten (leukocytose)

Leukocytose boven 10,0 x 10⁹/L heeft een brede differentiaaldiagnose. Bacteriële infectie is de meest voorkomende oorzaak, met name bij neutrofiele leukocytose. Corticosteroïden, stress, roken en intensieve inspanning zijn niet-infectieuze oorzaken. Bij een sterk verhoogd aantal (boven 30 x 10⁹/L) moet leukemie worden uitgesloten.

Verlaagde leukocyten (leukopenie)

Leukopenie onder 4,0 x 10⁹/L kan passen bij virale infecties (inclusief griep en COVID-19), auto-immuunziekten, beenmergonderdrukking door medicijnen of chemotherapie, en aplastische anemie. Bij neutropenie (te weinig neutrofielen) is het infectierisico verhoogd.

Samenhang met andere markers

• Differentiatie: de verdeling over neutrofielen, lymfocyten, monocyten, eosinofielen en basofielen is diagnostisch informatiever dan het totale aantal
• CRP: ontstekingsmarker die de ernst van infectie of ontsteking kwantificeert naast het leukocytenaantal
• Hemoglobine en trombocyten: pancytopenie (alle drie verlaagd) wijst op beenmergfalen
• Bloedkweek: bij vermoeden van ernstige bacteriële infectie is een bloedkweek de diagnostische bevestiging