Cortisol meten
Wat is een normaal cortisolniveau?
Een cortisoluitslag is alleen te begrijpen met het tijdstip erbij. Dit zijn de richtwaarden voor bloed en speeksel, plus wat een afwijking betekent.
Kort antwoord
Een normaal ochtendcortisol in bloed ligt bij volwassenen grofweg tussen 170 en 540 nmol/L, gemeten nuchter tussen 7.00 en 10.00 uur; in de avond hoort de waarde onder ongeveer 200 nmol/L te liggen. In speeksel liggen de waarden veel lager, bij het opstaan ongeveer 5 tot 25 nmol/L en voor het slapen onder 3 tot 5 nmol/L, afhankelijk van het lab. Een ochtendwaarde onder ongeveer 100 nmol/L is reden om de huisarts te raadplegen; een hoge ochtendwaarde is meestal het gevolg van stress, slaaptekort, alcohol of de pil en vraagt om herhaling.
- ThuisVingerprik in 5 tot 10 minuten, geen verwijzing nodig
- LabISO 15189 en ISO 17025 gecertificeerd Europees laboratorium
- Uitslagmeestal binnen 1 tot 3 werkdagen, in je persoonlijke dashboard
- Verzendingvoor 17.00 uur besteld is dezelfde dag verzonden, gratis in Nederland en België
- 170 tot 540 nmol/L (ochtend)
- Speeksel lager
- Pil verhoogt totaal
Je uitslag toont je cortisol in nmol/L naast een referentie-interval van het lab. Dat interval geldt voor het tijdstip waarop je hebt gemeten. Omdat labs verschillende methoden gebruiken, kunnen de grenzen onderling verschillen; gebruik daarom altijd de referentie die bij jouw uitslag staat. Een uitgebreid overzicht vind je op onze pagina over de cortisol waarde.
Hieronder de richtwaarden, wat een te hoge of te lage waarde kan betekenen en wanneer je actie onderneemt.
Richtwaarden voor cortisol
| Meting | Richtwaarde volwassenen | Toelichting |
|---|---|---|
| Bloed, ochtend (7.00 tot 10.00 uur) | ongeveer 170 tot 540 nmol/L | Standaard screening; grenzen verschillen per lab |
| Bloed, middag (rond 16.00 uur) | ongeveer 80 tot 300 nmol/L | Ongeveer de helft van de ochtendwaarde |
| Bloed, avond / middernacht | onder ongeveer 200 nmol/L, vaak onder 100 | Hoort laag te zijn |
| Speeksel, bij opstaan | ongeveer 5 tot 25 nmol/L | Piek 30 minuten na wakker worden |
| Speeksel, voor het slapen | onder ongeveer 3 tot 5 nmol/L | Verhoogde avondwaarde past bij verstoord ritme |
Gebruik je de anticonceptiepil, oestrogenen of ben je zwanger, dan is het bindend eiwit CBG verhoogd en valt totaal cortisol in bloed 1,5 tot 2 keer hoger uit zonder dat er meer actief cortisol is.
Wat betekent een hoge waarde?
Een ochtendwaarde boven de referentie komt het vaakst door tijdelijke factoren: een korte nacht, alcohol, koorts, pijn, intensieve training, acute stress of de pil. Herhaal daarom na twee tot vier weken op een gewone dag. Blijft de waarde hoog en heb je klachten als snelle gewichtstoename rond buik en gezicht, dunne huid, striae, spierzwakte, hoge bloeddruk of hoge bloedsuiker, dan is dat een reden om de huisarts te vragen naar onderzoek van de bijnieren. Lees meer op te hoge cortisol.
Wat betekent een lage waarde?
Een ochtendwaarde onder ongeveer 100 nmol/L is te laag en vraagt om beoordeling door de huisarts, zeker bij vermoeidheid, gewichtsverlies, lage bloeddruk, duizeligheid bij opstaan, zoutbehoefte of een donkerder wordende huid. Ook langdurig gebruik van prednison of inhalatiesteroïden kan de eigen productie onderdrukken. Een waarde tussen 100 en 170 nmol/L is een grijs gebied waarin een herhaling en het tijdstip doorslaggevend zijn. Lees meer op te lage cortisol.
Cortisol in verhouding tot DHEA en schildklier
DHEA is het bijnierhormoon dat als tegenhanger van cortisol werkt. Bij langdurige belasting blijft cortisol vaak hoog terwijl DHEA daalt; een hoge cortisol/DHEA-verhouding past bij te weinig herstel. De Complete cortisol test meet beide. Omdat een trage schildklier vergelijkbare klachten geeft, meet de Premium cortisol test ook TSH en FT4.
Kies je test
Welke cortisol test past bij jou?
Dezelfde vingerprik, hetzelfde lab. Het verschil zit in het aantal biomarkers dat wordt gemeten. Prijzen komen live uit de webshop.
Niet gokken, maar meten
Bestel vandaag, prik thuis in 5 tot 10 minuten en zie meestal binnen 1 tot 3 werkdagen je uitslag met referentiewaarden en uitleg in je dashboard. Niemand leest mee.
Liever je waarden blijven volgen? Met Coolioo 360 test je 2 keer per jaar 28 biomarkers voor € 299 per jaar. Stop met gokken
Gerelateerde vragen
Meer vragen over cortisol test
Alle vragen en de test zelf vind je op Cortisol test.
Betrouwbare bronnen
De informatie op deze pagina is gebaseerd op publieke richtlijnen en geverifieerde gezondheidsbronnen over cortisol, stress en bijnieraandoeningen (laatste controle 14 september 2026). Wil je dieper duiken? Bekijk onderstaande bronnen.
Veelgestelde vragen
Wat is een normaal cortisolniveau in speeksel?
In speeksel ligt cortisol bij het opstaan meestal tussen 5 en 25 nmol/L, in de middag lager en voor het slapen onder 3 tot 5 nmol/L, afhankelijk van het laboratorium. Een avondwaarde die duidelijk hoger blijft, past bij een verstoord dagritme.
Is een cortisolwaarde van 600 nmol/L in de ochtend te hoog?
Een ochtendwaarde rond 600 nmol/L ligt licht boven de meeste referentie-intervallen en komt vaak door slaaptekort, stress, alcohol of de pil. Herhaal de meting na twee tot vier weken op een gewone dag en ga naar de huisarts als de waarde hoog blijft en je klachten hebt.
Wat is een gevaarlijk laag cortisol?
Een ochtendcortisol onder ongeveer 100 nmol/L is te laag en hoort door een arts beoordeeld te worden, vooral bij vermoeidheid, gewichtsverlies, lage bloeddruk of duizeligheid. Bij acute klachten zoals braken, verwardheid of flauwvallen bel je direct de huisarts of huisartsenpost.