Wat is een overgangstest en hoe werkt het?

In de jaren voor je laatste menstruatie reageren de eierstokken steeds minder op de aansturing vanuit je hypofyse. Die hypofyse doet er dan een schepje bovenop en maakt meer FSH, het follikelstimulerend hormoon. Tegelijk maken de eierstokken gemiddeld minder estradiol, de actiefste vorm van oestrogeen. Een overgangstest brengt precies die twee bewegingen in beeld.

Praktisch werkt het zo: je prikt thuis een paar druppels bloed uit je vingertop, stuurt het buisje retour en ons ISO 15189 en ISO 17025 gecertificeerd Europees laboratorium bepaalt FSH in IU/L en estradiol in pmol/L met dezelfde meetmethode die ziekenhuislaboratoria gebruiken. In je dashboard zie je je eigen getallen naast de referentiewaarden die bij jouw situatie horen, met uitleg in gewone taal.

Welke waarden meet deze test?

Twee waarden zijn genoeg voor de hoofdvraag. Wil je meer context, dan meet de Complete Overgang Test daarnaast LH, progesteron, TSH en FT4, zodat je de schildklier meteen meeneemt als mogelijke verklaring. De Premium Overgang Test voegt testosteron, DHEAS en vitamine D toe.

Wanneer neem je een overgangstest af?

Menstrueer je nog, prik dan op cyclusdag 2 tot 5, geteld vanaf de eerste dag van je menstruatie. In die fase zijn FSH en estradiol het best te vergelijken met de referentiewaarden. Is je cyclus onregelmatig of al maanden weg, dan kun je op elk moment prikken. Nuchter zijn hoeft niet en de afname kost 5 tot 10 minuten.

Gebruik je de pil, een hormoonring of hormoontherapie, dan zijn FSH en estradiol lastig te duiden: die middelen sturen de waarden zelf. Bespreek in dat geval met je huisarts of meten in jouw situatie iets oplevert.

Wat een overgangstest wel en niet vertelt

Wel: een momentopname van twee hormonen, gemeten volgens de standaard van een geaccrediteerd laboratorium, met de bijbehorende referentiewaarden. Niet: een diagnose, een voorspelling van je laatste menstruatie of een uitspraak over hoeveel klachten je nog krijgt.

De NHG-Standaard De overgang is daar duidelijk over. Ben je ouder dan 45 en verandert je cyclus terwijl je opvliegers of nachtzweten hebt, dan stelt de huisarts de overgang vast op dat patroon. Hormoonbepalingen voegen daar meestal niets aan toe, omdat FSH en estradiol in de perimenopauze van maand tot maand sterk schommelen. Een waarde die vandaag hoog is, kan volgende maand normaal zijn.

Wat doe je met de uitslag?

Je uitslag is een startpunt voor een gesprek, geen eindpunt. Bekijk je getallen naast de uitleg op FSH-waarde en lees op alles over de overgang hoe de fasen in elkaar overlopen. Passen je klachten en je waarden bij elkaar, dan weet je waar je staat. Wijkt er iets af of houden de klachten je uit je doen, dan neem je het rapport mee naar de huisarts. Die beoordeelt de uitslag samen met je verhaal.