Bloedonderzoek BSE

Wat meet bloedonderzoek op BSE?

BSE staat voor bezinkingssnelheid erytrocyten. Het onderzoek meet hoe snel rode bloedcellen (erytrocyten) in een buisje bloed naar de bodem zakken. Dit gebeurt over een periode van precies een uur, waarna wordt gemeten hoeveel millimeter ze zijn gezakt.

Normaal gesproken zakken rode bloedcellen langzaam, omdat ze een lichte negatieve elektrische lading hebben waardoor ze elkaar afstoten. Bij ontsteking, infectie of bepaalde ziekten worden bepaalde eiwitten in het bloed verhoogd, zoals fibrinogeen. Die eiwitten verminderen de afstoting, waardoor rode bloedcellen samenklonteren en sneller zakken.

BSE meet dus niet de ontsteking direct, maar het indirecte effect ervan op het bloed. Dat maakt het een aspecifieke marker: een verhoogde uitslag geeft aan dat er iets aan de hand is, maar zegt niet wat.

Wanneer wordt bloedonderzoek BSE aangevraagd?

BSE is een brede screeningstest die in veel situaties wordt ingezet, vaak in combinatie met CRP en andere bloedwaardes.

Veelvoorkomende redenen

• Vermoeden van een reumatische aandoening, zoals reuma, artritis of polymyalgia rheumatica
• Aanhoudende gewrichtspijn of spierpijn waarbij een ontstekingsoorzaak wordt overwogen
• Onverklaarde vermoeidheid of gewichtsverlies die al langer aanhoudt
• Koorts zonder duidelijke oorzaak
• Vermoeden van een chronische infectie of auto-immuunziekte
• Controle bij bekende ontstekingsziekten om het ziektebeloop te volgen

BSE bij chronische klachten

Waar CRP uitblinkt bij acute situaties, heeft BSE zijn toegevoegde waarde meer bij langer bestaande klachten. Omdat BSE trager reageert en ook trager normaliseert, geeft het soms informatie over processen die al weken of maanden spelen en bij CRP al niet meer zichtbaar zijn.

Hoe verloopt het onderzoek?

Voor een BSE test wordt bloed afgenomen, doorgaans via een veneuze punctie of via een vingerprik. Het bloedmonster wordt in een speciaal buisje gedaan dat rechtop bewaard wordt. Na een uur wordt de afstand gemeten die de rode bloedcellen hebben afgelegd.

Nuchter zijn is niet vereist voor een BSE meting. De uitslag is doorgaans snel beschikbaar en wordt gerapporteerd als een getal in millimeter per uur.

BSE wordt bijna altijd samen aangevraagd met andere ontstekingsmarkers, met name CRP. De combinatie van beide geeft een arts meer informatie dan elk getal afzonderlijk.

Wat vertelt de uitslag?

De uitslag van een BSE onderzoek zegt iets over de activiteit van ontstekingsprocessen in het lichaam. Een lage bezinkingssnelheid past bij een gezond bloedbeeld. Een verhoogde uitslag is een signaal dat verder onderzoek naar de oorzaak zinvol kan zijn.

Belangrijk om te weten is dat BSE van nature hoger is bij vrouwen dan bij mannen, en toeneemt met de leeftijd. Een waarde die bij een 70-jarige nog als acceptabel wordt beschouwd, kan bij een 30-jarige al buiten de normaalwaarden vallen. De uitslag wordt dan ook altijd beoordeeld in de context van leeftijd, geslacht en klachten.

Traag signaal

Anders dan CRP reageert BSE traag. De bezinking stijgt pas na enkele dagen bij het begin van een ontsteking, en blijft ook nog weken verhoogd nadat een infectie al is uitgeheeld. Dat maakt BSE minder geschikt om een acute infectie te detecteren, maar juist waardevol bij het vermoeden van een slepend of chronisch proces.

Meer over de specifieke grenswaarden per leeftijdsgroep lees je op de pagina BSE referentiewaarden.

BSE versus CRP: hoe vullen ze elkaar aan?

BSE en CRP zijn beide ontstekingsmarkers, maar ze meten op een andere manier en hebben een ander tijdsverloop. Ze worden in de praktijk vaak samen aangevraagd omdat ze elkaar aanvullen.

• CRP stijgt snel na het begin van een ontsteking en daalt snel na herstel. CRP is daardoor de betere marker voor acute infecties en actieve ontsteking op dit moment.
• BSE stijgt trager en blijft langer verhoogd. BSE geeft meer informatie over langerdurende processen en is nuttig bij het vermoeden van chronische aandoeningen zoals reumatoide artritis.
• Een verhoogde BSE bij een normale CRP kan wijzen op een sluimerend chronisch proces. Een sterk verhoogde CRP bij een normale BSE past meer bij een pril begin van een acute infectie.