Bloedonderzoek hormonen

Bloedonderzoek FSH

FSH (follikelstimulerend hormoon) is het aanstuurhormoon van de hypofyse dat de rijping van eiblaasjes bij vrouwen en de spermaproductie bij mannen regelt. Een FSH bloedtest geeft direct inzicht in de vruchtbaarheid, de eierstokfunctie en de menopauzale status.

Bekijk de FSH Test Monitor je hormonen continu

Wat wordt gemeten? FSH (follikelstimulerend hormoon): aanstuurhormoon voor geslachtsklieren vanuit de hypofyse

Nuchter nodig? Nee; bij vrouwen bij voorkeur op dag 2 tot 5 van de menstruatiecyclus

Uitslag beschikbaar Binnen 1 tot 3 werkdagen in je persoonlijk Coolioo dashboard

Wat meet een FSH bloedonderzoek?

FSH staat voor follikelstimulerend hormoon. Het wordt aangemaakt door de hypofyse en heeft twee voornaamste functies. Bij vrouwen stimuleert FSH de groei en rijping van follikels (eiblaasjes) in de eierstokken. De rijpende follikels produceren oestrogeen, dat via een feedbackmechanisme de FSH productie in de hypofyse remt. Bij mannen stimuleert FSH de Sertolicellen in de testikels, die verantwoordelijk zijn voor de rijping van zaadcellen (spermatogenese).

Wanneer de geslachtsklieren minder goed functioneren, daalt de productie van geslachtshormonen en valt de remmende feedback weg. De hypofyse reageert door meer FSH aan te maken. Een verhoogd FSH is daarmee een directe aanwijzing dat de klier zelf onvoldoende presteert: bij vrouwen de eierstokken, bij mannen de testikels.

Bij vrouwen varieert FSH sterk gedurende de menstruatiecyclus. In de vroege folliculaire fase (dag 1 tot 5) is FSH hoog om de follikelgroei te starten. Na de ovulatie daalt FSH. In de perimenopauze en menopauze stijgt de basiswaarde van FSH progressief naarmate de eierstokfunctie afneemt.

Wanneer wordt FSH bepaald?

Bij vrouwen

Beoordeling van de eierstokfunctie bij vruchtbaarheidsproblemen: FSH op dag 3 van de cyclus is een standaard onderdeel van het fertiliteitsspreekuur
Diagnostiek van de overgang: een sterk verhoogd FSH bij een lage estradiol en twaalf maanden amenorroe bevestigt de menopauze
Vermoeden van premature ovariële insufficiëntie (POI) bij vrouwen jonger dan 40 met onregelmatige of uitblijvende menstruatie
Onderscheid tussen primaire (klier) en secundaire (hypofyse) oorzaak van menstruatiestoornissen
Monitoring bij hormoontherapie of bij IVF-voorbereiding

Bij mannen

Beoordeling van de spermatogenese bij een aangedaan spermiogram
Onderscheid tussen primaire hypogonadisme (testis) en secundaire hypogonadisme (hypofyse) bij een laag testosteron
Vermoeden van azoöspermie door spermatogeneseprobleem versus obstructie

Hoe verloopt het FSH onderzoek?

FSH wordt bepaald uit een bloedmonster. Nuchter zijn is niet vereist. Via een vingerprik thuis is voldoende materiaal beschikbaar. Het afnametijdstip is bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd van belang: FSH is het meest informatief en vergelijkbaar gemeten in de vroege folliculaire fase van de cyclus, op dag 2, 3 of 4 na het begin van de menstruatie. Buiten dit tijdvenster, met name rond de ovulatie, is FSH tijdelijk verlaagd en kan een normale waarde een verminderde eierstokfunctie maskeren.

Bij vrouwen die geen menstruatie hebben, bij postmenopauzale vrouwen en bij mannen kan FSH op elk moment worden gemeten. Bij vrouwen die hormonale anticonceptie gebruiken, is FSH onderdrukt en niet representatief voor de eigen hypofysefunctie.

FSH wordt bijna altijd samen beoordeeld met LH en estradiol bij vrouwen, en met LH en testosteron bij mannen. De combinatie is informatiever dan FSH alleen.

Wat vertelt de FSH uitslag?

De normaalwaarden voor FSH zijn sterk leeftijds- en cyclusafhankelijk. Meer over de specifieke grenswaarden lees je op de pagina FSH waarde uitleg.

Verhoogd FSH bij vrouwen

Een FSH boven 10 IU/L op dag 3 van de cyclus is bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd een teken van verminderde eierstokfunctie en gereduceerde eierstokfunctie. Boven 25 IU/L wijst dit op ernstig verminderde reserve. Boven 40 IU/L, gecombineerd met een lage estradiol, past dit bij de menopauze of POI.

Verhoogd FSH bij mannen

Een verhoogd FSH bij mannen met een laag spermiogram wijst op primaire spermatogeneseprobleem: de testikels produceren onvoldoende zaadcellen ondanks adequate hypofysestimulatie. Dit onderscheid is klinisch relevant voor de behandelkeuze bij mannelijke onvruchtbaarheid.

Verlaagd FSH

Een laag FSH bij een laag testosteron of lage estradiol wijst op een hypofyseprobleem (secundaire hypogonadisme). De klieren zelf zijn intact maar worden niet adequaat aangestuurd. Oorzaken zijn hypofyseastumoren, hemochromatose of functionele onderdrukking door overgewicht.

Samenhang met andere hormoonmarkers

LH: aanstuurhormoon dat samen met FSH de geslachtsklieren regelt; de LH/FSH ratio is diagnostisch voor PCOS (verhoogd) en de overgang
Estradiol: bij vrouwen de directe respons van de eierstok op FSH-stimulatie; lage estradiol bij hoge FSH bevestigt eierstokinsufficiëntie
AMH: directere marker voor eierstokfunctie dan FSH; daalt al voor FSH stijgt en is stabieler gedurende de cyclus
Testosteron: bij mannen de directe respons van de testis op LH; laag testosteron bij verhoogd FSH wijst op primaire testisinsufficiëntie
Prolactine: verhoogd prolactine onderdrukt FSH via remming van GnRH; hyperprolactinemie is een veelvoorkomende oorzaak van onverklaard lage FSH bij menstruatiestoornissen

Veelgestelde vragen

Wanneer in de cyclus moet ik FSH laten meten?

Op dag 2, 3 of 4 na het begin van de menstruatie (vroege folliculaire fase). Op dit moment geeft FSH de meest betrouwbare informatie over de eierstokfunctie. Bij afwijkende cycli of bij vragen over de overgang kan FSH ook op andere momenten worden gemeten.

Wat is een hoog FSH?

Bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd is een FSH boven 10 IU/L op dag 3 van de cyclus verhoogd en een teken van verminderde eierstokfunctie. Boven 40 IU/L bij een vrouw met twaalf maanden amenorroe bevestigt de menopauze. Bij mannen is de context van het spermiogram bepalend.

Kan ik FSH thuis laten meten?

Ja. Via Coolioo kun je de FSH Test thuis uitvoeren via een vingerprik, zonder verwijzing. De uitslag is binnen 1 tot 3 werkdagen beschikbaar in je dashboard.

Wordt FSH altijd samen met LH gemeten?

Bijna altijd. De combinatie FSH en LH is informatiever dan FSH alleen. De LH/FSH ratio helpt bij het diagnosticeren van PCOS (verhoogde ratio) en geeft aanvullende informatie bij de overgang en bij mannelijke vruchtbaarheidsproblemen.

Kan een normale FSH de overgang uitsluiten?

Nee. In de vroege perimenopauze schommelt FSH sterk en kan een eenmalige meting normaal zijn ondanks beginnende eierstokinsufficiëntie. Herhaalde metingen en AMH bepaling geven een betrouwbaarder beeld.