Bloedonderzoek schildklier

Wat doet de schildklier en wat meet het bloedonderzoek?

De schildklier is een vlindervormige klier die voor in de hals zit, rondom het strottenhoofd. De klier produceert twee hormonen: thyroxine (T4) en tri-joodthyronine (T3). Deze hormonen bereiken via het bloed vrijwel elk orgaan en elke cel in het lichaam, waar ze de snelheid van de stofwisseling regelen. Ze bepalen hoe snel het hart klopt, hoe warm je je voelt, hoe snel je darm werkt en zelfs hoe helder je denkt.

De productie van schildklierhormonen wordt aangestuurd door de hypofyse via TSH (thyroidstimulerend hormoon). Dit feedbacksysteem werkt als een thermostaat: daalt het hormoongehalte, dan produceert de hypofyse meer TSH om de schildklier te stimuleren. Stijgt het hormoongehalte, dan wordt TSH teruggeschroefd.

Een schildklier bloedonderzoek meet dit systeem op twee niveaus tegelijkertijd. TSH geeft aan hoe hard de hypofyse de schildklier aanstuurt. FT4 laat zien hoeveel vrij, biologisch actief schildklierhormoon er daadwerkelijk in het bloed aanwezig is. De combinatie van deze twee waarden is de meest informatieve maatstaf voor de schildklierfunctie.

Wanneer is een schildklier bloedonderzoek zinvol?

Schildklieraandoeningen zijn relatief veel voorkomend. Hypothyreoïdie (een te traag werkende schildklier) treft naar schatting 1 tot 2 procent van de bevolking, bij vrouwen beduidend vaker dan bij mannen. Hyperthyreoïdie is minder frequent maar niet zeldzaam. Omdat de klachten van beide aandoeningen aspecifiek zijn en overlappen met veel andere aandoeningen, is bloedonderzoek nodig voor de diagnose.

Klachten die kunnen wijzen op een trage schildklier

• Vermoeidheid die niet overgaat met rust of slaap
• Kouwelijkheid, ook bij normale omgevingstemperatuur
• Gewichtstoename zonder duidelijke verklaring
• Droge huid, haaruitval of broze nagels
• Trage stoelgang of obstipatie
• Neerslachtigheid, concentratieproblemen of traagheid in denken
• Heesheid of een vol gevoel in de keel

Klachten die kunnen wijzen op een overactieve schildklier

• Hartkloppingen of een verhoogde hartslag in rust
• Ongewild gewichtsverlies terwijl de eetlust normaal of verhoogd is
• Warmte-intolerantie, transpireren zonder inspanning
• Nervositeit, prikkelbaarheid of slaapproblemen
• Beven van de handen of oogklachten (bij de ziekte van Graves)

Controle en preventie

• Dosiscontrole bij gebruik van levothyroxine of andere schildkliermedicatie
• Zwangerschap of zwangerschapswens, waarbij schildklierfunctie nauw gevolgd wordt
• Familiaire schildklieraandoening als risicofactor
• Preventieve check bij vrouwen boven de 35 of bij vermoeden van auto-immuunziekte

Hoe verloopt een schildklier bloedonderzoek?

Een schildklier bloedonderzoek vereist een kleine hoeveelheid bloed. Dit kan via een veneuze afname bij een huisarts of laboratorium, maar ook via een vingerprik thuis is voldoende materiaal beschikbaar voor TSH en FT4. Nuchter zijn is niet nodig: voedsel heeft geen relevante invloed op de schildklierhormoonspiegel.

Wel zijn er een aantal zaken die de uitslag kunnen beïnvloeden. Hoge doses biotine (vitamine B7) die veel in haargroeisupplementen zitten, kunnen bij bepaalde meetmethoden de TSH en FT4 waarden verstoren. Het is verstandig om biotinesupplementen minimaal 48 uur voor de test te stoppen. Sommige medicijnen, waaronder amiodaron, lithium en bepaalde steroïden, beïnvloeden de schildklierfunctie of de meting zelf. Vermeld medicatiegebruik bij het insturen van je monster.

Via Coolioo voer je het schildklieronderzoek thuis uit. Na de vingerprik stuur je het bloedmonster op in de bijgeleverde retourverpakking. Het gecertificeerde laboratorium analyseert het monster en jij ontvangt de uitslag inclusief toelichting binnen 1 tot 3 werkdagen in je persoonlijk dashboard.

Wat vertelt de uitslag van een schildklier bloedonderzoek?

De uitslag bevat minimaal TSH en FT4. Deze twee waarden worden altijd samen beoordeeld, omdat de combinatie veel informatiever is dan elke waarde afzonderlijk. De normaalwaarden voor TSH liggen doorgaans tussen 0,4 en 4,0 mIU/L, voor FT4 tussen 12 en 22 pmol/L.

Normale uitslag

Een TSH en FT4 binnen de referentiewaarden geeft aan dat de schildklier normaal functioneert. Als er klachten zijn die op een schildklierprobleem leken, moet naar een andere oorzaak worden gezocht.

Verhoogde TSH, normale FT4: subklinische hypothyreoïdie

De hypofyse stuurt harder dan normaal, maar de schildklier lukt het nog net om voldoende FT4 te produceren. Klachten zijn doorgaans mild. Opvolging en eventueel behandeling hangen af van de hoogte van de TSH en de aanwezigheid van antistoffen.

Verhoogde TSH, verlaagde FT4: manifeste hypothyreoïdie

De schildklier schiet tekort. Er is duidelijk te weinig schildklierhormoon en behandeling met levothyroxine is doorgaans geïndiceerd. Meer over de referentiewaarden lees je op de pagina schildklier bloedwaardes.

Verlaagde TSH, verhoogde FT4: manifeste hyperthyreoïdie

De schildklier produceert te veel hormoon. Oorzaken zijn onder meer de ziekte van Graves, toxisch schildklieradenoom of tijdelijke schildklierontsteking. Behandeling hangt af van de oorzaak.

Samenhang met andere waarden

Een schildklier bloedonderzoek bestaat zelden uit alleen TSH en FT4. Afhankelijk van de klinische vraag worden aanvullende markers bepaald.

• FT3 (vrij tri-joodthyronine): het meest biologisch actieve schildklierhormoon. Relevant bij vermoeden van T3 thyrotoxicose of bij het beoordelen van de perifere omzetting van T4 naar T3.
• Anti-TPO (anti-thyroid peroxidase): antistoffen die aanwezig zijn bij hashimoto thyreoiditis, de meest voorkomende oorzaak van hypothyreoïdie. Bepaling ervan helpt de oorzaak vast te stellen.
• TRAb (TSH receptor antistoffen): specifiek voor de ziekte van Graves als oorzaak van hyperthyreoïdie. Relevant bij onverklaarde lage TSH.
• Thyreoglobuline: eiwit aangemaakt door schildklierweefsel, ingezet als tumormarker bij monitoring na schildklierkankerbehandeling.
• Calcitonine: wordt gemeten bij vermoeden van medullair schildkliercarcinoom.