Bloedonderzoek allergie en intolerantie

Bloedonderzoek voedselallergie

Bloedonderzoek bij voedselallergie meet specifieke IgE-antistoffen tegen voedselallergenen. Het geeft aan of het immuunsysteem sensibilisatie heeft opgebouwd voor specifieke voedingsmiddelen. Begrijpen wat een IgE-gemedieerde voedselallergie is en hoe die verschilt van voedselintolerantie is cruciaal voor de juiste aanpak.

Kies zelf je onderzoek Check hoe je gezond blijft

Wat wordt gemeten? Specifiek IgE tegen voedselallergenen: pinda, noten, melk, ei, vis, tarwe en meer

Nuchter nodig? Nee, nuchter zijn is niet vereist

Uitslag beschikbaar Binnen 1 tot 3 werkdagen in je persoonlijk Coolioo dashboard

Wat is een voedselallergie en wat meet het bloedonderzoek?

Een voedselallergie is een IgE-gemedieerde overgevoeligheidsreactie op een eiwit in voeding. Bij allergie herkent het immuunsysteem een voedselaanstof onterecht als gevaarlijk en maakt het specifieke IgE-antistoffen aan. Bij de volgende inname van dat voedingsmiddel triggert de binding van het voedselallergeen aan IgE op mestcellen een directe allergische reactie.

De reactie treedt typisch op binnen minuten tot twee uur na inname. Symptomen variëren van lichte tintelingen in de mond en urticaria tot maagkrampen, braken, kortademigheid en anafylaxie. De ernst van de reactie is onvoorspelbaar: iemand die jarenlang milde klachten had, kan bij een volgende blootstelling ernstig reageren.

De meest voorkomende voedselallergenen zijn pinda, boomnotensoorten (walnoot, cashew, pistache, hazelnoot, amandel), koemelk, kippenei, vis, schaal- en schelpdieren, tarwe en soja. Deze groep vertegenwoordigt meer dan 90 procent van alle ernstige voedselallergische reacties. In de EU zijn deze allergenen verplicht vermeld op de verpakking.

Bloedonderzoek op specifiek IgE meet of het immuunsysteem antistoffen heeft aangemaakt voor specifieke voedselallergenen. Een positieve uitslag bevestigt sensibilisatie; gecombineerd met een positieve voedselanamnes (klachten na inname) is dit diagnostisch voor voedselallergie.

Wanneer wordt voedselallergie bloedonderzoek aangevraagd?

Klachten die optreden kort na het eten van een specifiek voedingsmiddel: urticaria, angio-oedeem, jeuk in mond en keel, buikkrampen, braken of kortademigheid
Anafylaxie na maaltijd waarbij de oorzaak nog niet is vastgesteld
Eczeem bij kinderen waarbij een voedselalergeenprovocerende rol wordt vermoed
Controle bij bekende voedselallergie: monitoring van specifiek IgE-spiegels in de tijd kan indicatief zijn voor tolerantieontwikkeling, met name bij koemelk- en kippenei-allergie bij kinderen
Voedselallergeenscreening bij mensen met meerdere voedselbeperkingen die hun allergieënprofiel willen objectiveren

Hoe verloopt het voedselallergie bloedonderzoek?

Specifiek IgE voor voedselallergenen wordt bepaald uit een bloedmonster. Via een vingerprik thuis is voldoende materiaal beschikbaar. Nuchter zijn is niet vereist. Antihistaminica hoeven niet gestopt te worden.

Een belangrijk punt is dat de keuze van de te testen allergenen klinisch gestuurd moet zijn. Een breed allergenenscreening-panel is niet altijd zinvoller dan een gericht panel op basis van de vermoedelijke veroorzakers. Moleculaire allergologie, waarbij niet het totale allergeen maar specifieke allergene componenten worden gemeten (zoals Ara h 2 voor pinda), geeft aanvullende informatie over het risico op ernstige reacties en over kruisreactiviteit.

Bij een duidelijk verhoogd risico op anafylaxie of bij onduidelijke diagnose is verwijzing naar een allergoloog aangewezen. Dubbel-blind placebo-gecontroleerde voedseluitdagingstest (DBPCFC) is de gouden standaard voor de diagnose voedselallergie en wordt in gespecialiseerde centra uitgevoerd.

Voedselallergie versus voedselintolerantie: het cruciale onderscheid

Het onderscheid tussen voedselallergie en voedselintolerantie is klinisch essentieel maar wordt in de praktijk vaak verward.

Voedselallergie

IgE-gemedieerd: het immuunsysteem speelt een directe rol
Reactie binnen minuten tot 2 uur na inname
Kleine hoeveelheden kunnen al reageren
Kan levensgevaarlijk zijn (anafylaxie)
Aantoonbaar via specifiek IgE bloedtest of huidpriktest

Voedselintolerantie

Niet IgE-gemedieerd: geen immuunmechanisme maar metabole of farmacologische oorzaak
Reactie kan uren tot een dag na inname optreden
Doorgaans dosisafhankelijk: kleine hoeveelheden worden vaak verdragen
Niet levensgevaarlijk, wel invaliderende klachten
Niet aantoonbaar via IgE-bloedtest; diagnose via eliminatie-provocatie

Populaire commerciële IgG-voedingspanels beweren intoleranties aan te tonen maar hebben geen bewezen diagnostische waarde. IgG-antistoffen zijn een normale immuunrespons op voedselblootstelling en geen marker voor klinische intolerantie. Wetenschappelijke en klinische richtlijnen raden IgG-voedingspanels af als diagnostisch instrument.

Samenhang met andere markers

Totaal IgE: globale marker voor atopische aanleg; verhoogd bij meerdere voedselsensibilisaties
Eosinofielen: verhoogd in bloedbeeld bij atopische aandoeningen en eosinofiele oesofagitis
Anti-tTG IgA: specifiek voor coeliakie, de auto-immuunreactie op gluten die fundamenteel verschilt van tarweallergie
Tryptase: acutemarker voor anafylaxie; verhoogd in de uren na een ernstige allergische reactie
Moleculaire allergologie (Ara h 2, Cor a 14, etc.): componentresolved diagnostics geven aanvullende prognostische informatie

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een voedselallergie en een voedselintolerantie?

Een voedselallergie is een IgE-gemedieerde immuunreactie die binnen minuten optreedt en levensgevaarlijk kan zijn. Een voedselintolerantie heeft geen immuunmechanisme, treedt uren later op, is dosisafhankelijk en is niet levensgevaarlijk maar wel oncomfortabel. IgE-bloedtests tonen allergie aan, niet intolerantie.

Zijn IgG-voedingstests betrouwbaar voor het aantonen van intoleranties?

Nee. IgG-antistoffen tegen voedsel zijn een normale immuunrespons op voedselblootstelling en hebben geen bewezen diagnostische waarde voor intoleranties. Wetenschappelijke en klinische richtlijnen raden IgG-voedingstests af als diagnostisch instrument.

Kan ik een voedselallergie bloedtest thuis doen?

Ja. Via Coolioo kun je de Basis Check thuis uitvoeren via een vingerprik zonder verwijzing. Voor specifiek voedselallergenenonderzoek is verwijzing naar een allergoloog aangewezen bij ernstige of onduidelijke reacties.

Wat zijn de gevaarlijkste voedselallergenen?

Pinda, boomnotensoorten en schaaldieren zijn geassocieerd met de meeste ernstige en potentieel levensbedreigende anafylactische reacties. Bij deze allergenen is moleculaire allergologie zinvol om het risico beter in te schatten.

Hoe weet ik of mijn kind een voedselallergie heeft?

Let op klachten die steeds terugkeren na het eten van een specifiek voedingsmiddel: urticaria, angio-oedeem, braken, buikpijn of kortademigheid. Specifiek IgE bloedtest of huidpriktest via de huisarts of kinderallergoloog is de aangewezen diagnostische stap.