Bloedonderzoek allergie en intolerantie

Intoleranties bloedonderzoek

Voedselintoleranties worden vaak verward met voedselallergieën, maar hebben een fundamenteel ander mechanisme. Bloedonderzoek heeft bij intoleranties een beperkte diagnostische rol. Coeliakie-screening is de belangrijkste uitzondering. IgG-voedingstests hebben geen bewezen diagnostische waarde.

Bekijk de Basis Check Check hoe je gezonder wordt

Wat wordt gemeten? Gerichte uitsluitingsdiagnostiek: anti-tTG IgA (coeliakie), IgE (allergie), CRP (ontsteking)

Nuchter nodig? Nee, nuchter zijn is niet vereist

Uitslag beschikbaar Binnen 1 tot 3 werkdagen in je persoonlijk Coolioo dashboard

Wat zijn voedselintoleranties en hoe verschillen ze van allergieën?

Voedselintoleranties zijn reacties op voedingsmiddelen die niet via een IgE-gemedieerd immuunmechanisme verlopen. Ze zijn doorgaans dosisafhankelijk (kleine hoeveelheden worden vaak verdragen), treden vertraagd op (uren tot een dag na inname) en zijn niet levensgevaarlijk, hoewel ze de kwaliteit van leven sterk kunnen beïnvloeden.

De term intolerantie omvat een heterogene groep van reacties met uiteenlopende mechanismen: enzymatische deficiënties (zoals lactase-deficiëntie bij lactose-intolerantie), farmacologische reacties op stoffen in voeding (histamine, caffeïne, salicylaten), fermentatiereacties door darmbacteriën (FODMAP-intolerantie) en onbekende mechanismen (niet-coeliakie glutensensitiviteit).

In tegenstelling tot voedselallergieën zijn de meeste voedselintoleranties niet aantoonbaar via bloedonderzoek. De diagnose wordt gesteld via een gestructureerd eliminatie-provocatie protocol: klachten verbeteren bij weglating van het vermoedelijke voedsel en keren terug bij herstart, zonder dat dit op toeval berust.

Welk bloedonderzoek is zinvol bij intolerantieklachten?

Bloedonderzoek bij voedselintolerantieklachten is primair gericht op het uitsluiten van aandoeningen die vergelijkbare klachten geven maar een specifieke behandeling vereisen.

Coeliakie uitsluiten: anti-tTG IgA

Coeliakie is de belangrijkste aandoening om uit te sluiten bij darmklachten die samenhangen met glutenhoudende voeding. Anti-tTG IgA is de betrouwbaarste screeningsmarker. Essentieel: de test is alleen betrouwbaar als gluten worden geconsumeerd.

Voedselallergie uitsluiten: specifiek IgE

Als de reacties snel optreden, kan een IgE-gemedieerde voedselallergie worden uitgesloten via specifiek IgE bloedtest voor de vermoedelijke allergenen.

Inflammatoire darmziekte: CRP en fecaal calprotectine

CRP (bloedtest) en fecaal calprotectine (ontlastingstest) zijn verhoogd bij inflammatoire darmziekte (de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa) die darmklachten veroorzaakt die kunnen lijken op intolerantieklachten.

Nutritionele status

Bij restrictief dieet op basis van vermoedelijke intoleranties kunnen tekorten optreden. Ferritine, vitamine D, calcium en vitamine B12 zijn de meest relevante markers om te controleren bij sterk beperkend eetpatroon.

Wat is er mis met IgG-voedingstests?

Commerciële IgG-voedingstests zijn populair en beweren te kunnen aantonen welke voedingsmiddelen iemand niet verdraagt. Ze meten IgG4-antistoffen tegen een groot panel van voedingsmiddelen. De resultaten laten doorgaans een reeks van positieve reacties zien, waarna uitgebreide dieetbeperkingen worden geadviseerd.

IgG4-antistoffen zijn echter een normale immuunrespons op voedselblootstelling. Ze zijn een teken van tolerantie voor het voedingsmiddel, niet van intolerantie. Hoe vaker je iets eet, hoe hoger de IgG4-spiegel. Een positief IgG4 voor pinda bij een pindaliefhebber zonder klachten is normaal en klinisch niet relevant.

De European Academy of Allergy and Clinical Immunology (EAACI), de British Society for Allergy and Clinical Immunology (BSACI) en vrijwel alle andere klinische allergieverenigingen wijzen IgG-voedingstests expliciet af als diagnostisch instrument voor voedselintoleranties. Er is geen wetenschappelijk bewijs voor de diagnostische waarde. De brede dieetbeperkingen die op basis van IgG-tests worden geadviseerd, kunnen leiden tot onnodige nutritionele tekorten.

Wat is de juiste aanpak bij vermoeden van intoleranties?

Bij vermoeden van voedselintoleranties is de volgende aanpak evidence-based en praktisch.

Stap 1: uitsluiten van coeliakie via anti-tTG IgA, voor het starten van een glutenvrij dieet
Stap 2: uitsluiten van IgE-gemedieerde voedselallergie als de reacties snel optreden
Stap 3: uitsluiten van inflammatoire darmziekte via CRP bij ernstige of bloederige klachten
Stap 4: gestructureerde eliminatiefase van het vermoedelijke voedsel gedurende 2 tot 4 weken onder begeleiding van een diëtist
Stap 5: provocatiefase waarbij het voedsel opnieuw wordt geïntroduceerd om te beoordelen of klachten terugkomen
Stap 6: nutritionele controle bij aanhoudende dieetbeperkingen om tekorten te voorkomen

Samenhang met andere markers

Anti-tTG IgA: uitsluiting van coeliakie, de meest klinisch relevante aandoening bij glutenklachten
Specifiek IgE: uitsluiting van IgE-gemedieerde voedselallergie bij snelle reacties
CRP: uitsluiting van inflammatoire darmziekte bij ernstige of persistente darmklachten
Ferritine, vitamine D, B12, calcium: nutritionele monitoring bij restrictief dieet
Waterstofademtest: primaire diagnostische test voor lactose-intolerantie en fructose-malabsorptie, geen bloedtest maar de aangewezen methode

Veelgestelde vragen

Kan bloedonderzoek voedselintoleranties aantonen?

Voor de meeste voedselintoleranties niet. Coeliakie is de uitzondering: anti-tTG IgA is een betrouwbare screeningsmarker. Lactose-intolerantie, FODMAP-intolerantie en niet-coeliakie glutensensitiviteit zijn geen bloeddiagnoses.

Zijn IgG-voedingstests betrouwbaar?

Nee. IgG4-antistoffen zijn een normale immuunrespons op voedselblootstelling en geen marker voor intolerantie. Klinische allergieverenigingen wijzen IgG-voedingstests expliciet af als diagnostisch instrument bij gebrek aan wetenschappelijk bewijs.

Hoe bewijs je wel dat je iets niet verdraagt?

Via een gestructureerd eliminatie-provocatie protocol: weglaten van het vermoedelijke voedsel gedurende 2 tot 4 weken, gevolgd door gecontroleerde herstart. Klachtenverbetering bij eliminatie en terugkeer bij provocatie bevestigt de intolerantie. Begeleiding door een diëtist is aan te bevelen.

Kan ik bloedonderzoek bij intolerantieklachten thuis doen?

Ja. Via Coolioo kun je de Basis Check thuis uitvoeren om relevante uitsluitingsmarkers te bepalen, waaronder coeliakie-screening. De uitslag is binnen 1 tot 3 werkdagen beschikbaar.

Wat zijn de risicos van uitgebreide dieetbeperkingen op basis van IgG-tests?

Onnodige uitsluiting van voedingsgroepen kan leiden tot tekorten aan calcium, vitamine D, vitamine B12, ijzer en andere nutriënten. Bovendien vermindert het de diversiteit van het dieet, wat negatieve effecten heeft op de darmflora. Dieetbeperkingen moeten altijd op bewezen diagnostiek en diëtistbegeleiding zijn gebaseerd.