Bloedonderzoek zwangerschap

Welk bloedonderzoek hoort bij de zwangerschap?

Bloedonderzoek is een integraal onderdeel van de prenatale zorg. In Nederland wordt zwangere vrouwen standaard een reeks bloedtests aangeboden via de verloskundigenpraktijk of huisarts. Deze tests zijn gericht op het vroeg opsporen van aandoeningen die de gezondheid van moeder of kind kunnen bedreigen.

De standaard prenatale bloedtests in Nederland omvatten: bloedgroepbepaling en rhesusfactor, screening op onregelmatige antistoffen, hemoglobine voor het opsporen van bloedarmoede, serologie voor hepatitis B, HIV en syfilis, en rubella-immuniteit. Aanvullend worden in de eerste en derde trimester schildklierfunctie en hemoglobine gemonitord.

Buiten de standaard prenatale zorg zijn er aanvullende bloedtests die bij specifieke indicaties of op eigen initiatief worden aangevraagd. Via Coolioo kun je aanvullende markers bepalen die relevant zijn voor jouw zwangerschap, als aanvulling op de zorg via je verloskundige of gynaecoloog.

Welke bloedwaarden veranderen tijdens de zwangerschap?

Hemoglobine en ijzerstatus

Het bloedvolume neemt tijdens de zwangerschap met circa 50 procent toe, terwijl de rode bloedcelmassa minder snel stijgt. Dit dilutie-effect leidt tot een fysiologisch lagere hemoglobineconcentratie, met name in het tweede trimester. Tegelijkertijd stijgt de ijzerbehoefte sterk: de foetus heeft ijzer nodig voor zijn eigen rode bloedcelaanmaak en hersenontwikkeling. Ijzertekort is de meest voorkomende nutriëntentekort in de zwangerschap en verhoogt het risico op vroeggeboorte, laag geboortegewicht en postnatale bloedarmoede bij moeder en kind.

Schildklierfunctie

De schildklier wordt extra belast tijdens de zwangerschap. hCG, het zwangerschapshormoon, heeft een zwakke TSH-achtige werking waardoor in het eerste trimester TSH licht daalt. Tegelijkertijd stijgt de behoefte aan schildklierhormoon met 30 tot 50 procent. Hypothyreoïdie tijdens de zwangerschap, ook subklinisch, is geassocieerd met verhoogd risico op miskraam, vroeggeboorte en verminderde neurocognitieve ontwikkeling van het kind. TSH wordt gecontroleerd bij alle vrouwen met een bekende schildklieraandoening en bij vrouwen met klachten of risicofactoren.

Glucose en zwangerschapsdiabetes

Zwangerschapsdiabetes, een tijdelijke vorm van diabetes die alleen tijdens de zwangerschap optreedt, treft circa 5 tot 10 procent van de zwangere vrouwen. Het wordt veroorzaakt door de insulineresistentie die de placenta induceert. Screening via een glucosetolerantietest (OGTT) wordt aangeboden aan risicogroepen rond 24 tot 28 weken zwangerschap.

Vitamine D

De behoefte aan vitamine D stijgt tijdens de zwangerschap. Tekort is geassocieerd met pre-eclampsie, zwangerschapsdiabetes en beperkte foetale botmineralisatie. Aanvullend vitamine D naast de standaard zwangerschapssupplementen wordt aanbevolen bij risicogroepen.

Hoe verloopt bloedonderzoek tijdens de zwangerschap?

De standaard prenatale bloedtests worden aangeboden via de verloskundige of huisarts als onderdeel van de reguliere zwangerschapscontroles. Voor aanvullende bloedtests die niet standaard worden aangeboden, kun je via Coolioo zelf een test aanvragen.

Bloedafname via een vingerprik thuis is ook tijdens de zwangerschap veilig en geschikt voor de meeste markers. Voor markers waarvoor nuchter zijn vereist is, zoals glucose bij zwangerschapsdiabetes screening, is een ochtendmeting na een nacht vasten de standaard.

Vertel bij het insturen van je monster altijd dat je zwanger bent en in welk trimester. De normaalwaarden voor een aantal markers, zoals TSH en hemoglobine, zijn zwangerschapsspecifiek en wijken af van de reguliere referentiewaarden.

Wat te doen voor de zwangerschap: preconceptioneel bloedonderzoek

De periode voor de conceptie is minstens zo belangrijk als de zwangerschap zelf. Een aantal cruciale nutriënten en hormonen moet al op peil zijn bij de conceptie voor een optimale start.

• Foliumzuur: de neurale buis sluit zich in de derde en vierde zwangerschapsweek. Start met foliumzuur (400 mcg per dag) minstens vier weken voor de geplande conceptie
• Vitamine D: bouw een adequate vitamine D status op voor de zwangerschap. Supplementeer bij een tekort
• IJzer: een goede ijzerstatus voor de zwangerschap geeft reserves voor de sterk toenemende ijzerbehoefte
• Schildklierfunctie: een onbehandelde schildklieraandoening verhoogt het risico op miskraam en vroeggeboorte. Screening bij symptomen of risicofactoren is zinvol voor de conceptie
• Bloedgroep en rhesusfactor: relevant voor de zwangerschapsbegeleiding

Samenhang tussen prenatale bloedmarkers

• Hemoglobine en ferritine: samen de ijzerstatus in beeld brengen; ferritine daalt eerder dan hemoglobine en is de gevoeligste vroege marker
• TSH en FT4: schildklierfunctie bewaken, met name in het eerste trimester en bij bekende schildklierziekte
• Glucose en HbA1c: screening op zwangerschapsdiabetes bij risicofactoren
• Vitamine D en calcium: foetale botmineralisatie en placenta-functie
• Foliumzuur en vitamine B12: neurale buisontwikkeling en rode bloedcelaanmaak