Te hoge triglyceriden

Wat zijn triglyceriden?

Triglyceriden zijn de meest voorkomende vorm van vet in het bloed en in het lichaam. Ze bestaan uit een glycerolmolecuul waaraan drie vetzuurketens zijn gekoppeld. Het lichaam slaat overtollige calorieën uit koolhydraten, suikers en vetten op als triglyceriden in vetcellen. Tussen maaltijden door worden ze vrijgemaakt als energiebron.

Na een maaltijd stijgen triglyceriden tijdelijk sterk, vooral na het eten van koolhydraten en vetten. Daarom is nuchter meten essentieel voor een betrouwbare uitslag. Structureel verhoogde triglyceriden wijzen op een verstoorde vethuishouding en gaan vaak samen met andere metabole problemen zoals insulineresistentie, overgewicht en een laag HDL-cholesterol.

Triglyceriden worden gemeten als onderdeel van een volledig lipidenprofiel, samen met totaal cholesterol, LDL en HDL. De combinatie van verhoogde triglyceriden met een laag HDL en een verhoogde nuchtere glucose is een klassiek kenmerk van het metabool syndroom.

Wat zijn normale triglyceridenwaardes?

De onderstaande waarden gelden voor nuchtere triglyceriden (minimaal 8 tot 12 uur vasten):

Kijk altijd naar het referentie-interval op jouw eigen uitslagrapport. Bij een niet-nuchtere meting kunnen triglyceriden tijdelijk sterk verhoogd zijn zonder dat er sprake is van een structureel probleem.

Wanneer zijn triglyceriden te hoog?

Nuchtere triglyceriden zijn te hoog bij een waarde boven 1,7 mmol/L. Afhankelijk van de hoogte van de waarde zijn er verschillende gradaties van risico en urgentie:

• Licht verhoogd (1,7 – 2,2 mmol/L): vaak het gevolg van voeding, weinig beweging of overgewicht. Leefstijlverandering is de aangewezen eerste stap.
• Matig verhoogd (2,3 – 5,6 mmol/L): duidelijk verhoogd cardiometabool risico, vaak in combinatie met andere metabole afwijkingen. Medisch overleg en gerichte leefstijlaanpassing zijn noodzakelijk.
• Sterk verhoogd (boven 5,6 mmol/L): verhoogd risico op acute pancreatitis. Naast leefstijl is medicamenteuze behandeling vrijwel altijd aangewezen.
• Ernstig verhoogd (boven 10,0 mmol/L): acuut gevaar op pancreatitis; medische begeleiding is dringend vereist. Vaak heeft dit een genetische component (familiaire hypertriglyceridemie).

Symptomen van te hoge triglyceriden

Licht tot matig verhoogde triglyceriden geven vrijwel nooit directe klachten. Net als bij cholesterol bouwt de schade aan bloedvaten zich stilletjes op over jaren. Bij sterk verhoogde waarden kunnen wel symptomen optreden:

Omdat klachten bij lagere verhogingen ontbreken, is meten de enige manier om tijdig inzicht te krijgen in jouw triglyceridenwaarde.

Wat veroorzaakt te hoge triglyceriden?

• Veel suiker en snelle koolhydraten: overtollige koolhydraten worden door de lever omgezet in triglyceriden; frisdrank, snoep en witmeelproducten zijn de grootste boosdoeners
• Overmatig alcoholgebruik: alcohol stimuleert de levercellen direct tot aanmaak van triglyceriden en is een van de meest voorkomende oorzaken van verhoogde waarden
• Overgewicht en buikobesitas: vetweefsel rond de buik produceert vrije vetzuren die de triglyceridenproductie door de lever verhogen
• Weinig beweging: lichamelijke inactiviteit verlaagt de afbraak van triglyceriden in het bloed
• Insulineresistentie en diabetes type 2: verstoorde insulinewerking leidt tot verhoogde triglyceridenproductie door de lever
• Hypothyreoïdie: een trage schildklier vertraagt de afbraak van triglyceriden
• Nierziekte: verminderde nierfunctie kan de vethuishouding verstoren
• Medicatie: bètablokkers, corticosteroïden, bepaalde anticonceptiepillen en sommige antipsychotica kunnen triglyceriden verhogen
• Erfelijkheid: familiaire hypertriglyceridemie is een genetische aandoening waarbij triglyceriden structureel sterk verhoogd zijn

Wat kun je doen bij te hoge triglyceriden?

Triglyceriden reageren sterker op leefstijlverandering dan vrijwel elke andere bloedwaarde. De meest effectieve maatregelen:

• Minder suiker en geraffineerde koolhydraten: dit is de krachtigste interventie. Beperk frisdrank, sap, snoep, wit brood en bewerkte snacks. Kies voor volkoren producten, groenten en peulvruchten.
• Minder of geen alcohol: zelfs matig alcoholgebruik kan triglyceriden merkbaar verhogen. Een periode van onthouding geeft snel resultaat.
• Meer beweging: duurtraining verlaagt triglyceriden direct door verhoogd energieverbruik. Al 30 minuten matige inspanning per dag heeft aantoonbaar effect.
• Gewichtsreductie: verlies van 5 tot 10% lichaamsgewicht bij overgewicht verlaagt triglyceriden significant.
• Meer omega-3-vetzuren: vette vis (zalm, makreel, haring) en visoliesupplementen met EPA en DHA verlagen triglyceriden bij hogere doses aantoonbaar.
• Minder verzadigd vet: vervang boter en vet vlees door plantaardige oliën en magere eiwitbronnen.
• Medicatie: bij sterk verhoogde triglyceriden kunnen fibraten of hoge doses omega-3 op recept worden ingezet. Statines verlagen triglyceriden als bijkomend effect, maar zijn primair bedoeld voor LDL.

Triglyceriden en het metabool syndroom

Verhoogde triglyceriden komen zelden geïsoleerd voor. Ze zijn een van de vijf criteria van het metabool syndroom, een cluster van risicofactoren dat het risico op hart- en vaatziekten en diabetes type 2 sterk vergroot:

Een verhoogde triglyceride in combinatie met een verhoogde glucose of een verhoogde HbA1c vraagt altijd om een completer onderzoek van het cardiometabole risicoprofiel.

Veelgestelde vragen