Oorzaken buiten de nieren die creatinine optillen

• Veel spiermassa: krachtsporters en mensen met een zwaar lichaam maken meer creatinine aan.
• Zware inspanning: een intensieve training in de 48 uur voor de afname verhoogt de waarde tijdelijk.
• Vlees eten: gekookt vlees bevat creatinine, dus een grote vleesmaaltijd tilt de meting op.
• Uitdroging: te weinig drinken, hevig zweten, braken of diarree concentreren je bloed.
• Creatinesupplementen: het gebruik hiervan verhoogt de gemeten waarde zonder dat de nieren minder filteren.
• Medicijnen: sommige middelen remmen de uitscheiding of belasten de nieren; je arts weegt dat mee.

Oorzaken in de nieren zelf

Blijft de waarde verhoogd nadat de voor de hand liggende verklaringen zijn uitgesloten, dan kijkt de huisarts naar de nieren. Chronische nierschade ontstaat meestal geleidelijk door langdurig hoge bloeddruk, diabetes of een combinatie daarvan. Minder vaak gaat het om een ontsteking van de nierfilters, een erfelijke aandoening zoals cystenieren, een obstructie in de afvoer of het effect van een langdurige belasting van de nieren. Een plotselinge stijging binnen dagen past eerder bij een acute oorzaak zoals ernstige uitdroging of een infectie. Die vraagt om snelle beoordeling.

Wat betekent een creatinine waarde van 120?

Een waarde van 120 μmol/L valt bij mannen in de band die als licht verhoogd geldt en bij vrouwen in de band die als matig verhoogd geldt. Voor een gespierde man van 35 kan 120 goed passen bij normale nieren, zeker als hij kort voor de afname getraind heeft. Voor een vrouw van 70 met weinig spiermassa is hetzelfde getal een duidelijker signaal, omdat haar aanmaak laag is. Hetzelfde getal betekent dus iets anders per persoon. Pas de berekende eGFR maakt dat verschil zichtbaar.

Eén verhoogde waarde is nog geen diagnose

Van chronische nierschade is pas sprake als de afwijking minstens drie maanden aanhoudt en door een arts is beoordeeld. Daarom volgt op een verhoogde uitslag vrijwel altijd een herhaalmeting, meestal na enkele weken tot maanden. De huisarts combineert die met de eGFR, je bloeddruk, je medicijngebruik en urineonderzoek op eiwit, omdat eiwitverlies via de urine vaak eerder zichtbaar is dan een stijging van creatinine. Meer uitleg per waarde staat op de pagina over de creatinine waarde.

Wanneer je sneller contact opneemt

• Veel minder plassen: duidelijk minder urine dan je gewend bent.
• Vocht vasthouden: dikke enkels, gezwollen oogleden of snelle gewichtstoename.
• Algemeen ziek zijn: misselijkheid, braken, jeuk, verwardheid of sterke vermoeidheid.
• Snelle stijging: een uitslag die binnen korte tijd fors hoger is dan de vorige.
• Bekende risico: diabetes, hoge bloeddruk of nierziekte in de familie in combinatie met een afwijkende waarde.