Bloedonderzoek lipiden pakket

Wat meet een lipidenpakket?

Een lipidenpakket, ook wel lipidenpanel of volledig cholesterolonderzoek, meet vier kernwaarden die samen het vetmetabolisme en het cardiovasculaire risicoprofiel beschrijven.

Totaalcholesterol is de som van alle cholesterolfracties in het bloed. Het geeft een eerste indruk maar is diagnostisch beperkt: hoog totaalcholesterol kan zowel gunstig zijn (hoog HDL) als ongunstig (hoog LDL).

HDL-cholesterol (high-density lipoprotein) is het zogenoemde goede cholesterol. HDL transporteert cholesterol van de vaatwanden terug naar de lever voor verwerking. Een hoog HDL is beschermend; een laag HDL is een risicofactor voor hart- en vaatziekten.

LDL-cholesterol (low-density lipoprotein) is het voornaamste atherогене cholesterol. LDL-deeltjes dringen de vaatwand in en dragen bij aan de vorming van atherosclerotische plaques. Hoe lager het LDL, hoe lager het cardiovasculaire risico, zeker bij mensen met al aanwezige hartziekte of diabetes.

Triglyceriden zijn de circulerende vetten. Verhoogde triglyceriden zijn een aanvullende risicofactor, met name in combinatie met een laag HDL en een hoog LDL.

Uit het lipidenpakket worden afgeleide risicoscores berekend, zoals de totaalcholesterol/HDL-ratio en de niet-HDL-cholesterol (totaalcholesterol minus HDL), die informatiever zijn dan LDL alleen voor cardiovasculair risico.

Wanneer wordt een lipidenpakket aangevraagd?

• Cardiovasculaire risicobeoordeling bij alle volwassenen boven de 40, of eerder bij risicofactoren
• Familiaire hypercholesterolemie: een erfelijke aandoening waarbij LDL sterk verhoogd is; screening van familieleden is geïndiceerd
• Monitoring bij cholesterolverlagende therapie: statines, ezetimib of PCSK9-remmers
• Diabetes mellitus: lipidenprofiel is onderdeel van de jaarlijkse diabetescontrole
• Hypertensie: cardiovasculair risico wordt berekend uit zowel bloeddruk als lipidenprofiel
• Na een hartinfarct of TIA: monitoring van het lipidenprofiel om de behandeldoelen te beoordelen
• Preventieve check bij mensen met overgewicht, roken of inactieve leefstijl

Hoe verloopt het lipidenpakket onderzoek?

Een volledig lipidenpakket vereist nuchter zijn gedurende 12 uur, met name voor een betrouwbare LDL-berekening via de Friedewald-formule. LDL wordt in de meeste laboratoria berekend uit totaalcholesterol, HDL en triglyceriden: LDL = totaalcholesterol minus HDL minus triglyceriden gedeeld door 2,2 (in mmol/L). Bij triglyceriden boven 4,5 mmol/L is deze formule onbetrouwbaar en is directe LDL-meting nodig.

Totaalcholesterol en HDL zijn minder afhankelijk van de nuchterperiode en kunnen ook niet-nuchter worden bepaald voor een eerste screening. Voor een compleet en betrouwbaar lipidenpanel is nuchter zijn de standaard.

Recent sterk gewichtsverlies, acute ziekte, recent hartinfarct en zwangerschap beïnvloeden het lipidenprofiel tijdelijk. Voor een stabiele basismeting is een stabiele gezondheidstoestand gewenst. Via Coolioo voer je het lipidenpakket thuis uit via een vingerprik, nuchter na 12 uur vasten.

Wat vertelt het lipidenpakket?

De streefwaarden voor het lipidenpakket hangen af van het individuele cardiovasculaire risico. Voor mensen zonder hart- of vaatziekte en zonder diabetes gelden andere streefwaarden dan voor mensen na een hartinfarct. Meer over de specifieke grenswaarden lees je op de pagina cholesterol waarde uitleg.

LDL-cholesterol: de behandeldoelstelling

LDL is de voornaamste behandeldoelstelling bij cholesterolbehandeling. Bij lage cardiovasculaire risico is een LDL onder 3,0 mmol/L wenselijk. Bij hoog risico (diabetes, hypertensie, rookgeschiednis) onder 1,8 mmol/L. Na een hartinfarct wordt gestreefd naar LDL onder 1,4 mmol/L.

HDL-cholesterol: beschermend

HDL onder 1,0 mmol/L bij mannen en onder 1,2 mmol/L bij vrouwen verhoogt het cardiovasculaire risico. Een hoog HDL (boven 1,6 mmol/L) is beschermend en werkt 'cholesterolpunten' weg in de risicocalculatie.

Totaalcholesterol/HDL-ratio

Een ratio onder 4 is gunstig; boven 5 is het cardiovasculaire risico verhoogd. Deze ratio is informatiever dan totaalcholesterol alleen.

Samenhang met andere markers

• ApoB: de totale hoeveelheid atherогène deeltjes; een directere maat voor cardiovasculair risico dan LDL-cholesterol alleen
• Lp(a): lipoprotein(a), een erfelijke risicofactor voor hart- en vaatziekten; eenmalige meting bij alle volwassenen aanbevolen
• Glucose en HbA1c: diabetes verhoogt cardiovasculair risico sterk; altijd meebeoordelen
• TSH: hypothyreoïdie verhoogt LDL; altijd uitsluiten bij onbehandelde hypercholesterolemie
• Leverwaarden: statinetherapie vereist initieel levercontrole; leververvetting gaat gepaard met verhoogde triglyceriden