Wat betekenen verhoogde of verlaagde ALAT waarden?

Verhoogd betekent: er komt meer enzym uit levercellen vrij dan normaal. Dat is een aanwijzing voor schade aan die cellen, niet voor een bepaalde ziekte. Bij een lichte verhoging is de kans op een ernstige oorzaak klein en op een alledaagse oorzaak groot.

Verlaagd heeft bij ALAT nauwelijks betekenis. Laboratoria rapporteren voor dit enzym vooral de bovengrens; een lage activiteit betekent simpelweg dat er weinig cellen lek raken. Zeer lage waarden zie je soms bij een vitamine B6-tekort of bij langdurige dialyse, wat een zaak voor de behandelend arts is.

Licht, matig of sterk verhoogd

Reken je eigen uitslag om ten opzichte van jouw referentie, niet ten opzichte van een vast getal. Voor een vrouw met een bovengrens van 34 U/L ligt driemaal die grens ergens rond 100 U/L, voor een man met 45 U/L rond 135 U/L.

Een bevinding, geen diagnose

Het getal zegt iets over de mate van schade, niets over de oorzaak. Leververvetting, alcohol, een medicijn en een virus geven alle dezelfde soort stijging. Daarom volgt na een verhoging geen conclusie maar een aantal vragen: gebruik je medicijnen, hoeveel alcohol drink je, ben je afgevallen of aangekomen, heb je koorts gehad, zat er een zware training in de dagen ervoor?

De huisarts herhaalt de meting, bekijkt het patroon van meerdere leverwaarden en zoekt de oorzaak uit. Neem je rapport en een lijstje van je medicijnen mee naar dat gesprek. Wil je zelf na enkele weken opnieuw meten, dan kan dat met de ALAT test. Uitleg bij je eigen cijfer vind je bij de ALAT waarde.

Hoe snel zakt een verhoogde ALAT weer?

ALAT verdwijnt langzaam uit je bloed: de halfwaardetijd is ongeveer twee dagen. Stopt de prikkel, dan halveert de waarde dus grofweg elke twee dagen. Na een eenmalige oorzaak, zoals een zware trainingsweek of een virusinfectie, is de waarde meestal binnen enkele weken terug op het oude niveau.

Blijft de oorzaak bestaan, dan blijft de waarde staan. Bij leververvetting verandert er pas iets als de onderliggende factoren veranderen. Dat kost maanden. Dat trage verloop is precies de reden dat een herhaalmeting na zes tot acht weken gebruikelijk is: eerder meten laat je vooral ruis zien.

Wanneer je niet afwacht

• Geel worden van je huid of je oogwit.
• Donkere urine of juist ontkleurde, lichte ontlasting.
• Aanhoudende pijn rechtsboven in je buik, onder de ribbenboog.
• Koorts met misselijkheid en sterke vermoeidheid.
• Verwardheid, sufheid of ongewoon snel blauwe plekken.