Bloedonderzoek overige markers

Bloedonderzoek pfeiffer

Pfeiffer (mononucleosis infectiosa) is een virale infectie door het Epstein-Barr virus. Bloedonderzoek bevestigt de diagnose via een typisch bloedbeeldpatroon met atypische lymfocyten, verhoogd LDH en specifieke EBV-serologie. Herstel kan weken tot maanden duren.

Kies zelf je onderzoek Monitor je gezondheid continu

Wat wordt gemeten? Atypische lymfocyten in bloedbeeld, EBV-serologie (VCA IgM/IgG) en leverwaarden

Nuchter nodig? Nee, nuchter zijn is niet vereist

Uitslag beschikbaar Binnen 1 tot 3 werkdagen in je persoonlijk Coolioo dashboard

Wat is pfeiffer en wat meet het bloedonderzoek?

Pfeiffer, officieel mononucleosis infectiosa of klierkoorts, is een virale infectie veroorzaakt door het Epstein-Barr virus (EBV), een lid van de herpesvirusfamilie. EBV infecteert B-lymfocyten via de CD21-receptor. Het immuunsysteem reageert met een massale T-celrespons, wat de typische klinische verschijnselen veroorzaakt.

De klassieke triade van pfeiffer bestaat uit hoge koorts, ernstige keelpijn met witte belagen op de amandelen en vergrote lymfeklieren in de hals. Vrijwel altijd zijn ook de lever en milt vergroot en ontstoken. Extreme vermoeidheid die weken tot maanden kan aanhouden is een kenmerkend onderdeel van het herstel.

Bloedonderzoek bevestigt de klinische verdenking via drie typen bevindingen: een typisch bloedbeeldpatroon (lymfocytose met atypische lymfocyten), verhoogde leverwaarden (door de leverontsteking) en specifieke EBV-serologie (antistoffen die de infectiefase bepalen).

Welke bloedafwijkingen zijn kenmerkend voor pfeiffer?

Bloedbeeld: lymfocytose met atypische lymfocyten

Het meest karakteristieke bloedbeeldpatroon bij pfeiffer is een sterk verhoogd lymfocytenaantal (lymfocytose) waarbij een groot deel van de lymfocyten een afwijkende morfologie heeft. Deze atypische lymfocyten, ook wel Downey-cellen of virocyten genoemd, zijn geactiveerde T-cellen die reageren op EBV-geïnfecteerde B-cellen. Ze zijn groter dan normale lymfocyten met een onregelmatige kern en ruim cytoplasma. Een automaat signaleert ze als abnormaal; een handmatige beoordeling van het bloeduitstrijkje bevestigt de bevinding.

Leverwaarden: ALAT en ASAT

Bij vrijwel alle patiënten met pfeiffer zijn de leverwaarden verhoogd als gevolg van een lymfocytaire hepatitis. ALAT en ASAT zijn doorgaans matig verhoogd (twee tot vijf keer de bovengrens). Ernstige leverontsteking is zeldzaam maar bij zwaar verhoogde leverwaarden is medische beoordeling aangewezen.

LDH

LDH is verhoogd door de uitgebreide cellulaire activatie en het celverval. Het heeft geen directe diagnostische betekenis maar weerspiegelt de intensiteit van de immuunrespons.

EBV-serologie

Specifieke antistoffen tegen EBV-antigenen bevestigen de diagnose en bepalen de infectiefase. VCA IgM (viruscapside antigeen) is aanwezig bij een acute infectie en verdwijnt na enkele weken. VCA IgG is levenslang aanwezig na doorgemaakte infectie. EA-D (vroeg antigeen) is aanwezig bij een actieve infectie. EBNA IgG verschijnt pas 6 tot 12 weken na infectie en is een teken van recente of doorgemaakte infectie.

Wanneer wordt bloedonderzoek aangevraagd bij vermoeden van pfeiffer?

Keelpijn die niet reageert op antibiotica, bij jongvolwassenen van 15 tot 25 jaar de meest kwetsbare leeftijdsgroep
Combinatie van koorts, keelpijn en vergrote lymfeklieren in de hals
Extreme vermoeidheid die weken aanhoudt na een doorgemaakte infectie
Amoxicilline-uitslag: een kenmerkende huiduitslag bij pfeiffer-patiënten die amoxicilline krijgen (een diagnostisch hulpmiddel dat niet meer wordt aanbevolen als test)
Vergrote milt gevonden bij lichamelijk onderzoek: risico op miltruptuur bij contact- of sporten

Wat vertelt de pfeiffer bloeduitslag?

Atypische lymfocyten aanwezig

Sterk suggestief voor pfeiffer bij het bijpassende klinische beeld. EBV-serologie bevestigt de diagnose.

VCA IgM positief

Bevestigt een acute EBV-infectie. De diagnose pfeiffer is hiermee bevestigd bij bijpassende klinische verschijnselen.

Alleen VCA IgG en EBNA IgG positief

Doorgemaakte vroegere infectie. Meer dan 90 procent van de volwassen bevolking heeft vroeger EBV doorgemaakt. Een nieuwe acute infectie is bij dit patroon uitgesloten.

Sterk verhoogde leverwaarden

Bij ALAT meer dan tien keer de bovengrens is medische beoordeling aangewezen om ernstige hepatitis uit te sluiten.

Samenhang met andere markers

Leukocyten en differentiatie: lymfocytose met atypische lymfocyten is het bloedbeeldkenmerk; automaat signaleert dit, bloeduitstrijkje bevestigt
ALAT en ASAT: leverontsteking bij vrijwel alle pfeiffer-gevallen; normaliseren na herstel
LDH: verhoogd door cellulaire activatie; aspecifiek maar weerspiegelt intensiteit van respons
Trombocyten: milde trombocytopenie is niet zeldzaam bij acute EBV; vrijwel altijd zelfbeperkend
CRP: matig verhoogd; minder sterk dan bij bacteriële infectie

Veelgestelde vragen

Hoe wordt pfeiffer aangetoond via bloedonderzoek?

Via twee sporen: het bloedbeeldpatroon (lymfocytose met atypische lymfocyten) en EBV-serologie (VCA IgM positief bij acute infectie). Verhoogde leverwaarden zijn een aanvullende aanwijzing.

Hoe lang duurt herstel van pfeiffer?

De acute fase duurt doorgaans 2 tot 4 weken. Vermoeidheid kan 4 tot 8 weken aanhouden, soms langer. Zware inspanning, contactsporten en alcohol moeten worden vermeden zolang de milt vergroot is vanwege het risico op miltruptuur.

Kan ik bloedonderzoek bij vermoeden van pfeiffer thuis doen?

Ja. De Basis Check van Coolioo omvat het bloedbeeldonderzoek met differentiatie en leverwaarden. Bij vermoeden van pfeiffer is aanvullende EBV-serologie via de huisarts de bevestigende stap.

Waarom mag je bij pfeiffer geen amoxicilline gebruiken?

Amoxicilline en ampicilline veroorzaken bij pfeiffer-patiënten in 70 tot 90 procent van de gevallen een uitgebreide huiduitslag. Dit is geen allergie maar een immuunreactie specifiek voor de EBV-infectie. Het is een reden om bij keelpijn altijd pfeiffer te overwegen voor het starten van antibiotica.

Kan pfeiffer terugkomen?

EBV blijft levenslang latent aanwezig in B-lymfocyten. Reactivatie kan voorkomen maar veroorzaakt bij gezonde mensen doorgaans geen klachten. Bij ernstige immuunsuppressie, zoals na orgaantransplantatie of bij hiv, kan EBV-reactivatie wel ernstige ziekte veroorzaken.