Bloedonderzoek overige markers

Bloedonderzoek spierreuma

Spierreuma, ook polymyalgia rheumatica (PMR), is een ontstekingsaandoening die vrijwel uitsluitend mannen en vrouwen boven de 50 treft. Het kenmerk is stijfheid en pijn in schouders, nek en heupen, met een sterk verhoogde BSE en CRP. Bloedonderzoek speelt een centrale rol in diagnose en monitoring.

Kies zelf je onderzoek Check hoe je gezond ouder wordt

Wat wordt gemeten? BSE, CRP en CK als kernelementen bij diagnostiek en monitoring van polymyalgia rheumatica

Nuchter nodig? Nee, nuchter zijn is niet vereist

Uitslag beschikbaar Binnen 1 tot 3 werkdagen in je persoonlijk Coolioo dashboard

Wat is spierreuma en wat meet het bloedonderzoek?

Spierreuma, de gangbare term voor polymyalgia rheumatica (PMR), is een inflammatoire aandoening gekenmerkt door bilaterale pijn en stijfheid in de schoudergordelspieren, de nekspieren en de heupgordelspieren. De naam is enigszins misleidend: het is geen spierziekte maar een aandoening van de synoviaalweefsel rondom de gewrichten en pezen in die regio's. CK is normaal, in tegenstelling tot echte spierziekten zoals polymyositis.

PMR treft bijna uitsluitend mensen boven de 50 jaar en bereikt een piek rond het 70e levensjaar. Vrouwen zijn twee keer zo vaak aangedaan als mannen. De ochtendstijfheid is een centraal kenmerk: patiënten rapporteren dat ze moeilijk uit bed kunnen komen en dat de eerste bewegingen extreem pijnlijk zijn. De stijfheid verbetert gewoonlijk na een uur bewegen.

Bloedonderzoek bij PMR toont een karakteristiek sterk verhoogde BSE (bezinkingssnelheid) en CRP als uitdrukking van de systemische ontsteking. Dit in combinatie met de typische klinische presentatie en de leeftijdsgroep is de basis voor de diagnose. De snelle en dramatische respons op een lage dosis prednison (15 tot 20 mg per dag) geldt als aanvullende diagnostische bevestiging: binnen 48 uur verbeteren de klachten sterk.

Welke bloedmarkers zijn kenmerkend bij spierreuma?

BSE (bezinkingssnelheid): sterk verhoogd

De BSE, ook erytrocytenbezinkingssnelheid (ESR), meet hoe snel rode bloedcellen bezinken in een bloedbuis. Bij ontsteking stijgt de concentratie van eiwitten als fibrinogeen en immunoglobulinen, die de bezinking bevorderen. Bij PMR is de BSE doorgaans sterk verhoogd, vaak boven 50 mm/uur en soms boven 100 mm/uur. Een BSE boven 40 mm/uur bij de typische klachten is een van de classificatiecriteria voor PMR.

CRP: verhoogd

CRP stijgt parallel aan de BSE en is een snellere responder bij veranderingen in ziekteactiviteit. CRP is het meest praktische om de behandelrespons te volgen: het daalt snel na start van prednison en stijgt opnieuw bij een opvlamming.

CK: normaal

Een normaal CK is kenmerkend voor PMR en helpt het onderscheid te maken met polymyositis, een echte spierspierontsteking waarbij CK sterk verhoogd is. Bij onzekerheid over het onderscheid is CK-meting een eenvoudige differentiatie.

Hemoglobine: licht verlaagd

Een normocytaire anemie van chronische ziekte is niet zeldzaam bij actieve PMR, maar doorgaans mild en niet klinisch dominant.

Wanneer wordt bloedonderzoek bij spierreuma aangevraagd?

Bilaterale schouderpijn met ochtendstijfheid bij iemand boven de 50 jaar
Pijn in de nek, schoudergordel en heupgordel met sterk verminderde beweeglijkheid
Algemene verschijnselen zoals vermoeidheid, gewichtsverlies en lichte koorts
Monitoring tijdens prednison-behandeling: BSE en CRP om de dosis aan te passen aan de ziekteactiviteit
Vermoeden van reuzencelarteriitis (temporale arteriitis), een ernstige complicatie die bij 15 tot 30 procent van de PMR-patiënten voorkomt en blindheid kan veroorzaken bij vertraagde behandeling

Reuzencelarteriitis: de ernstige complicatie

Bij 15 tot 30 procent van de PMR-patiënten is ook reuzencelarteriitis (GCA, giant cell arteritis of temporale arteriitis) aanwezig, een ontsteking van de grote bloedvaten. GCA kan de arteria temporalis aantasten en leidt zonder behandeling tot ischemie van de oogzenuw met blindheid. Alarmsymptomen die directe medische aandacht vereisen zijn:

Nieuw opgetreden hoofdpijn, met name in de slaapstreek
Kaakkrampen bij het kauwen (claudicatio masticatoria)
Pijn in de tong bij eten
Visuele klachten: wazig zien, dubbelzien of tijdelijk gezichtsverlies
Een gevoelige, verdikt voelbare slaapader

Bij GCA is de BSE doorgaans boven 100 mm/uur. Hoge dosis prednison (40 tot 60 mg per dag) en snelle arteriitis temporalis biopsie zijn urgente stappen. Blindheid door GCA is vrijwel altijd te voorkomen met tijdige behandeling.

Samenhang met andere markers

BSE en CRP: samen de voornaamste ontsteking monitorsmarkers bij PMR; BSE trager bij veranderingen, CRP sneller
CK: normaal bij PMR, verhoogd bij polymyositis; sleuteldifferentiatie
RF en anti-CCP: negatief bij PMR; positief bij RA; hulp bij differentiaaldiagnose bij atypisch beeld
Alkalische fosfatase: licht verhoogd bij actieve PMR als acutefase-reactant
Leukocyten: licht verhoogd bij actieve ontsteking; niet kenmerkend

Veelgestelde vragen

Hoe wordt spierreuma (PMR) aangetoond via bloedonderzoek?

Via een sterk verhoogde BSE (doorgaans boven 50 mm/uur) en verhoogd CRP in combinatie met de typische klinische presentatie: bilaterale schouderpijn met ochtendstijfheid bij iemand boven de 50. Een normaal CK onderscheidt PMR van polymyositis.

Wat is het verschil tussen spierreuma en polymyositis?

Spierreuma (PMR) is een aandoening van het synoviaalweefsel rondom gewrichten, waarbij CK normaal is en ochtendstijfheid op de voorgrond staat. Polymyositis is een echte spierspierontsteking waarbij CK sterk verhoogd is en spierzwakte het voornaamste symptoom is.

Kan ik spierreuma bloedonderzoek thuis doen?

Ja. Via Coolioo kun je de Basis Check thuis uitvoeren voor CRP en bloedbeeldonderzoek. BSE-bepaling vereist een specifieke verwerkingsprocedure en is via de huisarts te laten bepalen. Bij vermoeden van PMR is een huisarts de aangewezen stap.

Hoe lang moet ik prednison gebruiken bij spierreuma?

Doorgaans 1 tot 2 jaar, soms langer. De dosis wordt geleidelijk afgebouwd terwijl BSE en CRP worden gevolgd als ziekteactiviteitsmarkers. Opvlamming tijdens afbouw is niet zeldzaam en vereist tijdelijke dosisverhoging.

Wat is reuzencelarteriitis en hoe hangt het samen met spierreuma?

Reuzencelarteriitis (GCA) is een ontsteking van grote bloedvaten die bij 15 tot 30 procent van de PMR-patiënten voorkomt. GCA kan leiden tot blindheid door aantasting van de oogzenuwarterie. Alarmsymptomen zijn nieuwe hoofdpijn, kaakkrampen, tongpijn bij eten of visuele klachten: directe medische aandacht vereist.